Tivi Shopping: Đến thời hay hết thời?

denthoihayhetthoi16a1Lạm phát cao nên người dân đang có xu hướng trở về với chợ truyền thống. Kênh truyền hình bán hàng - đỉnh cao của bán hàng hiện đại - đã đến lúc kết thúc sứ mệnh?Nhiều doanh nghiệp đã từ chối thẳng thừng vì cứ nghĩ đó là quảng cáo, một số doanh nghiệp khác thì… "để coi sao đã"

Trong báo cáo về xu hướng tiêu dùng của Việt Nam năm 2012, ông Trần Ngọc Dũng, Giám đốc Nghiên cứu của FTA chỉ ra rằng: trong giai đoạn bão giá như hiện nay, người tiêu dùng đang có xu hướng cắt giảm việc mua sắm ở các kênh hiện đại và chuyển sang chợ là kênh bán hàng có giá thấp hơn. Một ví dụ về việc mua sắm quần áo và các sản phẩm làm đẹp của nhóm người tiêu dùng trong độ tuổi từ 20-29 của FTA cho thấy, 15% số người sẽ tiếp tục mua hàng ở chợ và 11% ở các trung tâm thương mại. Trong khi đó, kênh truyền hình bán hàng (TV Shopping)– một phương thức bán hàng mới đang nở rộ trong những năm trở lại đây - lại chỉ chiếm con số ít ỏi là 2%. Với nhận định này, dường như con đường đi lên của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bán hàng trên truyền hình sẽ trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Khi niềm tin bị đánh mất

Tình trạng bán hàng không đúng như cam kết, quảng cáo quá chất lượng thật vốn đã gây nên những điều tiếng cho các sản phẩm được bán qua TV Shoping. Tuy nhiên, cho đến khi 2 đơn vị cung cấp dịch vụ bán hàng trên truyền hình là Happy Shopping và Best Buy đã bị Bộ Thông tin và Truyền thông "tuýt còi" với lý do bán hàng kém chất lượng, thì lòng tin của người tiêu dùng vào kênh bán hàng này sụt giảm nghiêm trọng. Thay vì việc ngồi nhà xem ti vi, lựa chọn hàng hóa, nhấc điện thoại lên đặt hàng và đợi giao hàng đa số người tiêu dùng khi được hỏi đều cho biết, họ muốn được mua trực tiếp tại cửa hàng để "mắt thấy, tai nghe, tay sờ và miệng trả giá" sản phẩm, tránh mua hớ và mua phải hàng "dởm".

Không chỉ có người tiêu dùng, ngay nhiều doanh nghiệp cũng từ chối bán hàng qua kênh truyền hình bởi họ không thấy được tính hiệu quả mà các kênh này mang lại. Một doanh nghiệp sản xuất chăn, ga, gối cho biết: để bán hàng trên tivi, doanh nghiệp này phải làm ra dòng sản phẩm khác với hàng cung cấp cho đại lý, gọi là cao cấp, để bán với giá cao hơn gấp đôi. Một số nhà khai thác dịch vụ cũng cho biết, họ thường gặp không ít khó khăn khi mời chào các nhà sản xuất, nhà cung cấp tham gia kênh bán hàng này. "Nhiều doanh nghiệp đã từ chối thẳng thừng vì cứ nghĩ đó là quảng cáo, một số doanh nghiệp khác thì… "để coi sao đã" - đại diện một nhà khai thác dịch vụ chia sẻ.

Với những khó khăn ấy, cánh cửa mở ra để phát triển của TV Shopping tại Việt Nam lại bị chốt thêm một chiếc then cài. Dường như những cảnh báo về việc thu hẹp thị trường của các kênh bán hàng hiện đại để nhường chỗ cho kênh truyền thống của FTA ngày càng trở nên có cơ sở. Trong khi đó, để có được một kênh bán hàng, nhà khai thác dịch vụ phải đầu tư một khoản tiền không nhỏ (được tính bằng tiền tỉ) cho "kênh bán lẻ" đặc biệt này: mua sắm trang thiết bị, đầu tư hoặc thuê studio, đầu tư để phát sóng, đầu tư đội ngũ nhân viên kinh doanh, tổ chức dịch vụ hậu cần, giao hàng, tổ chức đội ngũ sales… Để những khoản tiền đầu tư ấy không bị lãng phí và cho khả năng sinh lời cao, nhiệm vụ của những nhà cung cấp dịch vụ TV Shopping lúc này là làm sao lấy lại lòng tin của người tiêu dùng và phát triển hơn nữa trong bước đường sắp tới.

Tìm hướng đi mới

"Trước mắt, hãy trung thực với những gì mình có". Đó là lời khuyên chân thành nhất mà các chuyên gia marketing chỉ ra cho các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ TV Shopping trong giai đoạn hiện nay. Theo FTA, yếu tố hình ảnh đẹp quyết định tới 80% hành vi mua sắm của người tiêu dùng nên việc đầu tư cho những hình ảnh mang tính chân thực, phản ánh đúng giá trị và chất lượng của sản phẩm, kèm theo hướng dẫn sử dụng, giá và số điện thoại, địa chỉ liên hệ mua hàng là những điều mà các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bán hàng trên truyền hình cần lưu tâm tới.

Một thực tế dễ dàng nhận ra là hiện nay hầu hết các sản phẩm được bán trên các kênh truyền hình bán hàng là hàng ngoại. Trong khi kết quả nghiên cứu của FTA chỉ ra, có tới 71% người tiêu dùng tin tưởng vào nhãn "Hàng Việt Nam chất lượng cao". Phải chăng, đã đến lúc các nhà khai thác dịch vụ bán hàng qua truyền hình nên cân nhắc để người Việt có cơ hội tiếp cận nhiều hơn với hàng Việt Nam chất lượng cao thay vì chạy theo những sản phẩm ngoại quốc không rõ nguồn gốc và xuất xứ gây tâm lý cho hoang mang cho cả người bán lẫn người mua? Sài Gòn Co.op và Đài truyền hình TP.HCM được coi là những đơn vị đi tiên phong trong trào lưu này khi mới đây nhất đã cùng nhau bắt tay hợp tác phát sóng chương trình bán hàng Việt với thời lượng phát sóng lên 18 tiếng/ngày.

Các nhà khai thác dịch vụ TV Shopping nên cân nhắc để người Việt tiếp cận nhiều hơn với hàng Việt Nam chất lượng cao.

Các chuyên gia marketing cũng chỉ ra rằng, việc "xếp chung một rọ" các sản phẩm không phù hợp đã khiến cho nhiều doanh nghiệp cảm thấy không thoải mái khi tham gia sân chơi TV Shopping. Do đó, để lôi kéo được các nhà sản xuất, nhà cung cấp đến với mình, các nhà khai thác dịch vụ cần phải có những lựa chọn từng nhóm hàng, loại hàng theo từng phân khúc khác nhau để cho người tiêu dùng dễ lựa chọn và các doanh nghiệp khác không bị rơi vào cảm giác "đũa mốc cùng chiếu với mâm son". Thêm vào đó, doanh nghiệp cũng cần chú trọng vào công tác hậu mãi và có chính sách giữ chân khách hàng lâu dài thay vì việc cố tìm cách bán bằng được sản phẩm như hiện nay.

Lạc quan và tin tưởng

Với những biện pháp và hướng đi khác nhau, mặc dù có khó khăn, nhưng các nhà khai thác dịch vụ TV Shopping cũng tỏ ra lạc quan khi cho rằng, bán hàng trên truyền hình mới được một số doanh nghiệp Việt Nam triển khai nên cần có thời gian để nhà đài, nhà khai thác dịch vụ xây dựng thương hiệu và người tiêu dùng quen với hình thức mua sắm này. Trước mắt, chắc chắn nhà khai thác dịch vụ chưa thể có lợi nhuận. Tuy nhiên, khi hàng hóa nhiều hơn, phong phú và người tiêu dùng quen với hình thức mua sắm hiện đại, chắc chắn kênh bán hàng này sẽ làm hài lòng hơn nhiều phía: nhà đài, nhà khai thác chương trình, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Những kênh TV Shopping phổ biến tại Việt Nam

Hiện tại Việt Nam có khoảng 20 chương trình bán hàng trên truyền hình đang hoạt động. Trong đó có khoảng 10 kênh truyền hình phát sóng 24/24. Có thể kể đến những cái tên như: Viet Home Shopping (VHS) trên HTVC+; Home Shopping Network (HSN) phát sóng 24/24 giờ trên kênh SCTV, TVS-VHS trên kênh SCTV5 hay truyền hình cáp Việt Nam có hẳn kênh mua bán hàng hóa có tên TV shopping trên VCTV11. Ngoài ra, còn có một số kênh truyền hình bán hàng được phát trên hệ thống cáp của SCTV...Mới đây nhất, Sài Gòn Co.op và Đài truyền hình TP.HCM đã hợp tác phát sóng chương trình bán hàng Việt với thời lượng phát sóng lên 18 tiếng/ngày.

Cũng theo kết quả nghiên cứu của FTA về hành vi theo dõi truyền hình của người tiêu dùng, có tới 64% người tiêu dùng tin tưởng vào thông tin của các kênh truyền thông. 92% số người được hỏi cho biết truyền hình là kênh thu thập thông tin chính của họ. Mặc dù dự đoán việc kênh bán hàng truyền thống sẽ soán ngôi các kênh bán hàng hiện đại trong năm tới, nhưng đại diện của FTA cũng phải thừa nhận: TV Shopping là kênh bán hàng đặc biệt hiệu quả cho những sản phẩm đòi hỏi phải chứng minh sản phẩm (product demo) để tạo niềm tin hay truyền tải những thông điệp phức tạp cần được nhấn đi nhấn lại nhiều lần mà khó thể hiện nhanh qua quảng cáo 30s.

Câu chuyện của công ty Mio, đơn vị phân phối sản phẩm Bút chấm đọc VTC sẽ như là một minh chứng cho hiệu ứng tốt mà kênh bán hàng trên truyền hình mang lại. Chị Cao Thúy Hằng, Giám đốc kinh doanh của Mio cho biết, trước khi các sản phẩm Bút chấm đọc VTC được quảng bá và giới thiệu rộng rãi trên các kênh truyền hình bán hàng, trung bình mỗi tháng công ty của chị chỉ bán ra được khoảng 5 bộ sản phẩm. Thế rồi như có phép lạ - theo cách nói của chị Hằng – kể từ khi Bút chấm đọc VTC được quảng bá truyền hình, mỗi tháng công ty chị đã bán ra được khoảng 200-300 bộ sản phẩm, thậm chí có lúc "cháy hàng". "Đa phần khách gọi điện hoặc trực tiếp đến mua hàng đều hỏi mua đúng sản phẩm được giới thiệu trên truyền hình. Khi nhà sản xuất ngừng quảng cáo trên các kênh truyền hình bán hàng, doanh số của công ty chúng tôi bị ảnh hưởng rất nhiều và nếu một thời gian không bán hàng trên truyền hình chúng tôi gần như không bán được sản phẩm nào", chị Hằng chia sẻ. Con số mà công ty SCJ TV Shopping (một đơn vị khai thác dịch vụ TV Shopping) thống kê cũng cho thấy, từ tháng 7 đến nay, tốc độ tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp này là khoảng 20%/tháng. Công ty cũng kỳ vọng từ tháng 11 đến thời điểm cận Tết Nguyên đán, tốc độ tăng trưởng doanh thu sẽ tăng đột biến, khoảng 150% mỗi tháng.

Nhiều chuyên gia về thương mại điện tử cho rằng, TV Shopping có triển vọng phát triển rất tốt trong thời gian tới tại Việt Nam với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 30%/năm. Những con số này sẽ được coi như điểm sáng để những nhà kinh doanh dịch vụ bán hàng trên truyền hình hướng tới.

Bích Ngọc - Tuyết Anh- Theo diễn đàn doanh nghiệp