Sao Việt và chuyện quảng cáo

Cháu ủ tóc ở tiệm à?”, một bác gái tuổi trung niên hỏi. “À không, chỉ là Rejoice!”, cô gái trong đoạn quảng cáo thốt ra câu trả lời từ cái miệng xinh. Ngay khi phát sóng trên Truyền hình Việt Nam, hoa hậu Mai Phương Thúy lập tức phải hứng chịu búa rìu dư luận.

Mai Phương Thúy là một cô gái lễ phép, là một hoa hậu thân thiện. Nếu theo dõi Mai Phương Thúy trong một thời gian dài, qua nhiều hoạt động cộng đồng khác nhau, thì sẽ chứng thực được điều này.

Thúy không mắc bệnh “ngôi sao”, không kênh kiệu mà luôn có cách giao tiếp thể hiện sự chân thành, vô tư, đúng mực và đôi khi có phần vồn vã, hồn nhiên. Sống trong gia đình có nề nếp, Mai Phương Thúy luôn thể hiện sự lễ độ. Không như nhiều người nổi tiếng khác, trong câu phát biểu của Thúy trước mọi người, bao giờ cũng được bắt đầu bằng tên mình, không thiếu vắng chủ ngữ hoặc cộc lốc.

Thế nhưng điều ấy không cứu được hoa hậu tuổi 23 khỏi sự bực mình của rất nhiều bậc phụ huynh khi cô thốt ra câu quảng cáo trống không: “À không, chỉ là Rejoice!”. Trong quy chuẩn tiếng Việt của người Bắc, người Trung hay người Nam thì câu trả lời với người lớn tuổi (theo kịch bản cực ngắn của quảng cáo) đó đều bị coi là thiếu lễ độ, không đúng văn phong.

Ngay cả trong tiếng Anh, câu phát biểu đó được dịch sát nghĩa, cũng sẽ được liệt vào dạng giao tiếp phi chính thống (informal). Trong khi đó, một quảng cáo được phát trên truyền hình, qua nhiều bước xét duyệt khác nhau, phải đáp ứng đủ các quy định chung thì đương nhiên được xếp vào phân vùng ngôn ngữ nghi thức, chính thống (formal). Tiếng Anh ở trường quốc tế RMIT nơi Mai Phương Thúy học cũng không chấp nhận được câu trả lời “À không...” cộc lốc như thế chứ đừng nói là quảng cáo của người Việt, thuyết phục người Việt mua hàng.

Thế nên, việc Mai Phương Thúy bị các bà, các cô, các mẹ “khiển trách” là đúng tội, dù chưa phải đã hoàn toàn... đúng người.

Nói “đúng tội” và phân biệt với “đúng người” ở đây là vì khi TVC quảng cáo được truyền đi thì đó là sự đóng góp công sức, trí tuệ của cả tập thể. Và như các cuộc họp hay có kết luận, đó là lỗi của tập thể! Từ người viết ý tưởng (copy writer), nhóm thực hiện kịch bản (script board) đến đạo diễn (director) tới hãng quảng cáo (agency) và cuối cùng là nơi phát sóng (đài truyền hình). Giống như một bộ phim, Mai Phương Thúy chỉ là một diễn viên. Có thể khi đọc câu thoại quảng cáo (có thể biết hoặc không biết sẽ được dùng trong khuôn hình nào), Mai Phương Thúy không thấy “gợn”, nhưng chẳng lẽ hàng trăm người khác thuộc ê-kíp và cả những người duyệt đều thấy... êm tai?

Điều đáng “khiển trách” chính và cũng đáng nói hơn cả là ở đây: Trong nhịp sống vội vã ngày nay, nhiều người đã quen hoặc không đủ thì giờ để quan tâm các phát ngôn là lịch sự hay trống không, vô lễ? Trước đó dư luận đã phải một phen phát sốt khi người ta đã duyệt cho một quảng cáo cũng thiếu lễ độ không kém, về “máy lọc nước hàng đầu Việt Nam”. Vẻn vẹn một câu, đập thình thình trên màn hình suốt 54 lần, giữa trận bóng đá lúc nửa đêm; dù không mắc lỗi trống không nhưng khán giả đã không khỏi ngao ngán vì cách hành xử “thiếu lễ độ”. Thế nên quảng cáo đã được gọi là “máy chọc tức hàng đầu Việt Nam”. Ở đây, Mai Phương Thúy cũng bị tuýt còi vì quảng cáo phát trong giờ vàng, lặp đi lặp lại trước hàng triệu khán giả. Còn nhiều “sao” khác quen nói trống không, thiếu chủ ngữ, chỉ có điều họ chưa bị “lôi ra ánh sáng”.

Trích bài viết "À không, chỉ là ...sao Việt!"

Danh Huy - Thể Thao Văn Hoá