Đi cùng chuỗi thức ăn nhanh

Doanh nghiệp trong nước không dễ tham gia vào chuỗi cung ứng của các thương hiệu thức ăn nhanh nước ngoài, càng không dễ đi theo sự phát triển của các thương hiệu này.

 Khi McDonald's chính thức vào Việt Nam hồi đầu năm nay, về nguồn rau trong nước, thương hiệu thức ăn nhanh này gần như chỉ mua rau Đà Lạt. Lúc ấy, ông Nguyễn Huy Thịnh, Giám đốc điều hành McDonald's VN, cho biết khó khăn lớn nhất mà công ty này gặp phải trong việc nội địa hóa nguồn cung thực phẩm là tìm được những nhà cung cấp đáp ứng các tiêu chuẩn của McDonald's toàn cầu.

Cách đây gần một tháng, ông Thinh cho biết công ty đang sử dụng thử sản mì trong nước, và đến thời điểm này, 100% bánh tại hai nhà hàng McDonald's đều do công ty Bánh kẹo Á Châu (ABC Bakery) cung cấp.

 12

Kỹ đến từng hạt mè

Ở góc độ của nhà cung cấp, ông Kao Siêu Lực, Tổng GDD ABV Bakery, cho biết từ năm 1996, các cơ sở bánh của ông đã cung cấp bánh cho Jolibee VN và đến nay, ABC Bakery đang cung cấp cho hầu hết các thương hiệu thức ăn nhanh nước ngoài tại VN như Lotteria, KFC, Burger King.

Tuy nhiên, về yêu cầu tiêu chuẩn bánh mì, ông nói "chưa ai khó bằng McDonald's". Sau khi xem xét các yêu cầu của hãng này, công ty đã quyết định nhập thêm máy móc.

Ông Lực cho biết bánh mì làm ra có quá nhiều hạt mè là không đúng tiêu chuẩn, nhưng ít quá cũng không được. " Còn về màu bánh, họ cũng lật xem mày sắc của hai mặt bánh bên dưới ra sao. Cả về độ dày của ổ bánh mì cũng phải vừa miệng cắn hết...", ông nói.

Bà Lê Hà Mỹ Trâm, đại diện truyền thông của McDonald's VN, cho biết đội ngũ chuyên trách của McDonald's khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Trung Đông cùng đội phụ trách thu mua của McDonald's tại VN đang xem xét sản phẩm (gà. cá, bò.. ) của một số nguồn cung trong nước nhưng khó kiếm được những nguồn đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu của McDonald's. Quy trình kiểm tra rất dài, các đội có khi phải ở lại xưởng của nhà cung ứng cả tuần lễ để theo dõi từng khâu. Ngoài ra, có những yêu cầu đơn giản hơn như tráng dầu lớp vỏ trứng gà ở khâu cuối cùng để tiệt trùng nhưng nhiều doanh nghiệp VN cũng chưa đáp ứng được.

Theo bà Trâm, nội địa hóa nguồn cung giúp công ty giảm chi phí vận chuyển và dễ dàng hơn trong việc kiểm soát giá cả, chất lượng, thế nhưng McDonald's chưa tìm được nhiều nhà cung ứng. Ở thời điểm hiện nay, số lượng đặt hàng của McDonald's tại VN còn ít nên việc nhập khẩu từ chuỗi cung ứng của khu vực vẫn giúp công ty có giá tốt và ổn định nguồn cung.

Làm sao chen vào chuỗi?

Ông Lực cho biết mỗi thương hiệu thức ăn nhanh có một khẩu vị riêng, do đó doanh nghiệp cung ứng phải có đội ngủ nghiên cứu sản phẩm mới. Mỗi thương hiệu cũng có công thức riêng cung cấp cho nhà sản xuất và đơn vị sản xuất không bao giờ được tiết lộ bí mật này.

Thoe một người am hiều về hoạt động thu mua tại Lotteria VN, Lotteri lập cửa hành đầu tiên vào năm 1995. Cho đến tận năm 2010, Lotteria vẫn còn khó khăn trong việc tìm kiếm các nhà cung cấp trong nước. Bởi lẽ trong giai đoạn này doanh nghiệp trong nước chưa quen làm công việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm (R&D), khi Lottera đưa mẫu, họ không có đội ngủ kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu.

Nhưng từ năm 2011 đến nay, việc tìm kiếm nguồn cung cấp trong nước đã dễ dàng hơn vì nhiều công ty đã đầu tư vào R&D. Hiện phần lớn máy móc thiết bị và hầu hết nguyên phụ liệu mà Lottera dùng trong sản xuất được mua ở trong nước. Trung bình mỗi tháng, hệ thống nhà hàng này tiêu thụ hơn 100 tấn nước sốt, chủ yếu mua từ các công ty có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hoặc nước ngoài liên doanh với VN. Chỉ có bò nhập từ Úc, khoai tây và phô mai sợi nhập từ Mỹ. Hiện Lottera cũng đã mua được gà trong nước với số lượng nhà cung cấp VN nhiều hơn từ nhà cung cấp FDI. Ông này cho biết trước đây, giá gà của các công ty VN dao động liên tục trong khi Lotteria thì cần sự ổn định về giá. Tuy nhiên, gần đây, các nhà cung cấp đã khắc phục được vấn đề này.

Cũng theo ông này, nhìn chung, các thương hiệu thức ăn nhanh nước ngoài vào VN thường thông qua một trong hai hình thức đầu tư là đầu tư trực tiếp nước ngoài hoặc nhượng quyền thương mại. Với những công ty đầu tư trực tiếp nước ngoài, doanh nghiệp trong nước dễ tham gia chuỗi cung ứng hơn (chỉ cần đảm bảo về giá, ổn định nguồn cung và chất lượng), bởi lẽ giám đốc các công ty phụ trách thương hiệu tại VN có thể nhanh chóng đưa ra các quyết định cũng như có các chính sách "nội địa hóa mùi vị" cho phù hợp với khách hàng VN.

Trong khi đó, các thương hiệu vào VN theo hình thức nhượng quyền thì phải theo quy chuẩn của thương hiệu đó trên toàn cầu. Người nhận nhượng quyền muốn chuyển nguồn cung nguyên liệu từ chuỗi cung ứng toàn cầu qua VN phải chứng minh được sự đồng nhất về chất lượng, mùi vị giữa sản phẩm tại VN với sản phẩm trên toàn cầu, cũng như sự bất lợi của chuỗi cung ứng toàn cầu (chẳng hạn như giá qua cao), và tất nhiên phải được sự đồng ý của nhà nhượng quyền.

Nếu chịu đi theo các thương hiệu thức ăn nhanh, các nhà cung cấp sẽ có lợi về dài hạn khi các chuỗi này không ngừng phình to. Chẳng hạn hệ thống Lotteria đã lên tới 195 nhà hàng, con số này dự kiến được tăng lên 200 vào cuối tháng 8-2014. Tuy nhiên, nhiều nhà cung cấp tại VN chủ yếu tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn từ mỗi hợp đồng thay vì nhìn thấy lợi ích lâu dài này.

Nhờ theo đuổi chuỗi cung ứng cho các thương hiệu thức ăn nhanh trong một thời gian dài mà đến nay, mỗi ngày ABC Bakery cung cấp hàng chúc ngàn chiếc bánh cho các chuỗi này. Doanh thu từ nguồn này chiếm 35-40% tổng doanh thu của công ty. Và để đáp ứng nhu cầu trong giai đoạn 2015-2020, công ty đang xây thêm một nhà máy mới tại quận Bình Tân, Tp.HCM, dự kiến hoạt động vào cuối năm nay. Theo kế hoạch, công ty sẽ xây thêm một nhà máy nữa ở Hà Nội vào năm 2016 để đáp ứng nhu cầu cho những năm tiếp theo.

Theo ông Lực, để tham gia và phát triển cùng chuỗi thức ăn nhanh, có tiền thôi chưa đủ, doanh nghiệp còn phải tiên lượng sức mình liệu có theo nổi hay không khi các chuỗi này không ngừng phát triển.

Theo một người hiểu biết về chuỗi cung ứng của các thương hiệu thức ăn nhanh nước ngoài tại VN, việc tham gia vào chuỗi cung ứng, dù chỉ là một sản phẩm như bánh mì đòi hỏi các công ty làm bánh gần như phải dùng hoàn toàn máy móc trong sản xuất, mới có thể đáp ứng được yêu cầu đồng nhất về chất lượng cũng như đảm bảo về số lượng. Trong khi đó, nhiều công ty sản xuất bánh tại VN chủ yếu vẫn làm bằng tay.

Thu Nguyệt

Theo TBKTSG