Truyền miệng và truyền thông chiếm ưu thế

Phan Vũ - Báo SGTT

Kết quả điều tra Người tiêu dùng 2007 do báo Sài Gòn Tiếp Thị tổ chức cho thấy người tiêu dùng sử dụng 15 nguồn thông tin khi mua sắm


Nhiều cách tiếp cận thông tin khác nhau

Nhóm hàng thực phẩm và đồ uống thì các thông tin về hạn sử dụng, vệ sinh an toàn, dinh dưỡng và giá cả được quan tâm hàng đầu

Mỗi lần đi mua quần áo, Đặng Ngọc Thảo - nhân viên một hãng giao nhận có vốn nước ngoài, thường rủ em gái hoặc kéo một vài cô bạn theo. Cô gái 26 tuổi này giải thích, đi chung như vậy không chỉ để cho vui, cái chính là "để có người mà hỏi ý kiến". Bạn bè diện bộ áo mới, Thảo cũng lân la hỏi chỗ để bổ sung vào danh mục điểm shopping cuối tuần của mình.


Nhưng tham khảo bạn bè, người thân cũng mới chỉ là một phần, Thảo còn lên internet xem thông tin mỗi ngày. Bên cạnh thông tin đọc để phục vụ công việc, cô vẫn không quên lướt qua những địa chỉ giới thiệu thời trang. Thỉnh thoảng Thảo lại còn xem trên các tờ báo in nữa. Những tờ nhật báo trước đây chỉ nặng phần chính trị xã hội, giờ cũng đều đặn giới thiệu dịch vụ, thông tin mua sắm thời trang, làm đẹp cho những người như cô tha hồ chọn lựa. Cô còn tham khảo những mẫu quần áo mới được giới thiệu trên các kênh TV giải trí vào ngày cuối tuần...


Chỉ 1% muốn giống diễn viên

Có thể nói Thảo cũng như mọi người tiêu dùng Việt Nam khác giờ đây đã có thể tiếp cận được rất nhiều nguồn thông tin trước khi quyết định mua sắm. Chỉ riêng chuyện mua sắm quần áo, trong điều tra hành vi tiêu dùng vừa được SGTT tiến hành đầu năm nay, người tiêu dùng đã liệt kê ít nhất 15 nguồn thông tin được sử dụng để chọn lựa khi mua nhóm sản phẩm này.


Trong đó, bốn nguồn thông tin người tiêu dùng sử dụng nhiều nhất khi mua sắm quần áo theo thứ tự gồm: kinh nghiệm bản thân, bạn bè - người thân, báo - tạp chí, truyền hình. Các kênh này chiếm 15 - 22% lượt trả lời phỏng vấn trong đợt điều tra. Kế đến là các chuyên san làm đẹp, báo thời trang và các hình thức quảng cáo tại điểm bán hàng, chiếm 4% lượt trả lời. Internet vẫn là nguồn ít được sử dụng hơn các nguồn đã nêu bởi điều kiện phát triển phương tiện này còn nhiều mặt hạn chế ở Việt Nam (chỉ chiếm 3% lượt trả lời), nhưng vẫn cao hơn mức sử dụng nguồn thông tin từ truyền hình cáp và tư vấn của người bán.


Trang phục của diễn viên cũng là nguồn được người tiêu dùng lưu ý tới, nhưng chỉ chiếm hơn 1%. Trong khi đó những nỗ lực từ phía người kinh doanh chiếm được sự quan tâm rất thấp. Các hình thức sử dụng nhân viên tiếp thị tại điểm bán, phát tờ rơi, nhân viên tiếp thị tại nhà đều ở mức dưới 1% trong tổng số lượt trả lời phỏng vấn.


Điểm chung trong hầu hết các nhóm ngành hàng được điều tra lần này là 4 nguồn thông tin được người tiêu dùng sử dụng nhiều nhất khi mua sắm. Đó là truyền hình, kinh nghiệm bản thân, bạn bè - người thân và báo - tạp chí. Chỉ riêng ở nhóm dược phẩm, lời tư vấn của bác sĩ, dược sĩ mới được xếp vào vị trí hàng đầu trong những nguồn tin người tiêu dùng sử dụng. Kế đến vẫn là 4 kênh kể trên. Các hình thức giới thiệu, tiếp thị tại điểm bán, phát tờ rơi, quảng cáo ngoài trời cũng chỉ chiếm tỷ lệ vào loại thấp nhất trong các nguồn thông tin người tiêu dùng tham khảo để mua sắm ở hầu hết các ngành hàng.


Người Hà Nội thích truyền miệng

Internet không nằm trong 4 nguồn thông tin đầu bảng mà người tiêu dùng sử dụng, tuy nhiên đã xuất hiện ở những vị trí kế tiếp tuỳ theo ngành hàng, đặc biệt là ở nhóm các loại văn hoá phẩm, như sách, nhạc, phim, hàng điện tử, công nghệ cao, sản phẩm may mặc. Mức độ sử dụng internet như một nguồn thông tin chính đặc biệt tăng mạnh ở nhóm tuổi từ 23 -35, ở nhóm trình độ cao và thu nhập cao. Sử dụng thông tin từ internet cũng nổi trội ở 2 trung tâm lớn là Hà Nội và TP. HCM.


Xét về địa lý, Hà Nội khác hẳn các khu vực khác khi nguồn thông tin tham khảo chính là kinh nghiệm bản thân, ý kiến của bạn bè. Tư vấn của người bán ở thành phố này cũng nổi trội hơn hẳn quảng cáo trên ti vi và báo chí. Điều này khác hẳn với khu vực TP.HCM, Cần Thơ và Đà Nẵng khi ti vi và báo chí được sử dụng như những nguồn thông tin tham khảo quan trọng nhất. Kinh doanh ở Hà Nội cần chú ý yếu tố truyền khẩu, kinh nghiệm cá nhân, trong khi ở các khu vực khác quảng cáo ti vi, báo chí tỏ ra quan trọng hơn.


Mỗi ngành mỗi khác

Loại thông tin được người tiêu dùng tìm kiếm cũng có nhiều khác biệt ở mỗi ngành hàng. Ở hai nhóm hàng thực phẩm và đồ uống thì các thông tin về hạn sử dụng, vệ sinh an toàn, dinh dưỡng và giá cả được quan tâm hàng đầu. Với nhóm ngành may mặc người tiêu dùng quan tâm hàng đầu đến thông tin về giá cả, kế đến là thông tin về xuất xứ và dịp sử dụng. Trong khi đó thông tin về chất liệu và nhà thiết kế lại đứng ở cuối bảng thông tin mà người tiêu dùng tìm kiếm. Người tiêu dùng đặc biệt quan tâm thông tin về mức độ an toàn và hạn sử dụng khi mua mỹ phẩm. Thông tin về giá, xuất xứ, tính năng sử dụng là quan tâm hàng đầu khi người tiêu dùng tìm mua ô tô, xe máy. Còn mua sản phẩm trang trí nội thất, được quan tâm nhất lại là thông tin về tính năng, cách bố trí làm sao phù hợp với ngôi nhà, thông tin về xuất xứ sản phẩm.