Đưa tin "ngược đời" ở Iran

Một tháng gần đây, báo chí thế giới có vẻ ủng hộ việc đưa tin "ngược đời" về những người biểu tình ở Iran: phát các video về tình hình tại Iran trước, sau đó các nguồn thông tin chính thống mới xác thực các video này.

 

CNN đã phát sóng các video không rõ nguồn gốc. Trong số này, nhiều video có khả năng do những người biểu tình ở Iran gửi đi. Blog ở các trang web của New York Times, Huffington Post, Guardian và rất nhiều trang web khác từng phút một phát đi các video chưa được xác minh, gửi đi từ các tài khoản nặc danh trênTwitter và số khác từ Tehran, Iran.

Iran đang phải đối mặt với tình hình bạo động kể từ sau ngày 12/6 có kết quả đương kim Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử lần này. Tuy nhiên, thủ lĩnh phe đối lập đồng thời là ứng viên Tổng thống bị thất cử Hossein Mousavi vẫn kêu gọi một cuộc biểu tình trên toàn quốc vì cho rằng có sự gian lận trong kết quả bầu cử và yêu cầu tổ chức một cuộc bầu cử mới.

Tình hình ở quốc gia Hồi giáo này ngày càng trở nên bất ổn khi mà báo chí phương Tây liên tục nhằm vào chính phủ chỉ trích, còn các phe nhóm đối lập dựa vào các lực lượng nước ngoài để chống phá và kích động dân chúng. Nguy cơ nội chiến và những chia rẽ trong xã hội là những gì mà Iran đang phải đối mặt.

Cuộc biểu tình ở Iran của phe đối lập, đòi tổ chức một cuộc bầu cử mới.
Báo chí nước ngoài bị cản trở trong việc đưa tin. (Nguồn: momento24)


Người dân Iran làm báo


Người ta nhận thấy khi kết nối các đoạn video và thông tin từ các bài trên blog thì có thể đây là những đoạn video riêng lẻ, có dấu hiệu được tổng hợp từ sự đóng góp của nhiều thành viên với những phân tích chuyên nghiệp như nhà báo.

Rất nhiều nguồn cung cấp thông tin lớn như New York Times, Huffington Post, Guardian từng phê phán gay gắt về việc nguồn thông tin trên các trang web chưa xác thực, nhưng trong trường hợp này họ lại không có ý kiến gì và cho phép đăng tải công khai các video như vậy.

Bởi lẽ dòng người biểu tình chống lại Tổng thống Ahmadinejad ngày càng lớn nên Chính phủ nước này rất dè dặt trong việc đưa tin trước báo giới nước ngoài. Khi visa hết hạn, các phóng viên nước ngoài phải thu dọn đồ đạc trở về nước sở tại, còn ai vẫn còn hạn visa thì việc thực hiện đưa tin trên các đường phố Iran đều bị cản trở.

Do đó, các video nghiệp dư đã trở thành nguồn thông tin chính về tình hình tại Iran hiện nay. Chẳng hạn như video về một người phụ nữ trẻ, có tên là Neda đã chết vì đổ máu trên một con phố ở Tehran thực chất được ghi lại bởi hai người sử dụng máy quay điện thoại.

Giờ đây, thông tin về tình hình bất ổn tại Iran được cập nhật nhanh nhất từ
Twitter, các blog của các tờ báo. (Nguồn: digiactive)


Đưa thông tin trước, kiểm chứng sau


Matthew Weaver, một người có tài khoản blog tại trang web của Guardian thốt lên rằng: “Thật không thể tưởng tượng được những hình ảnh này được phát đi từ Iran”. Anh này cho biết thêm điều kì lạ hơn là sau khi các đoạn video này được đăng tải 4-5 tiếng thì các nguồn đưa tin chính thống mới xác nhận chúng là có thực.

CNN khuyến khích khán giả đưa các hình ảnh và lời bình phẩm lên trang web iReport.com. Đây là trang web dành cho công chúng cùng làm báo. Các hình ảnh và lời bình của khán giả tự động hiện lên trang web này, nhưng CNN sẽ kiểm chứng nguồn thông tin trước khi cho phát sóng trên truyền hình.

Trong quá trình kiểm chứng nguồn thông tin, CNN liên hệ với người đã gửi các hình ảnh, rồi đặt câu hỏi về nội dung và cố gắng xác nhận sự trung thực của nguồn tin ảnh ấy.

Lila King, người điều hành trang web iReport cho biết các nhân viên của mình nỗ lực phân tích từng khía cạnh của một sự kiện để tìm ra tính xác thực của nguồn thông tin, để có cái nhìn đúng và toàn cảnh về một sự kiện nào đó. Bởi vì cùng một sự kiện, có rất nhiều các hình ảnh được gửi lên từ những nguồn khác nhau.

Những người làm việc ở CNN đôi khi phải lắng nghe chăm chú âm thanh từ các video này, tách tiếng la hét, cầu nguyện để tìm ra xem đó có phải là giọng nói của người dân Iran và sự kiện đó xảy ra ở Iran hay không.

Dù vậy, đó không phải là các video do các phóng viên CNN thực hiện, nên CNN không thể hoàn toàn khẳng định về tính xác thực của chúng. Tuần trước, các phóng viên của CNN vẫn bị đẩy ra khỏi hiện trường sau khi chính phủ nước này áp đặt các quy định với các phóng viên nước ngoài.

Để thông tin đến được với khán giả, CNN đã ngoại lệ nhận hơn 5200 các hình ảnh được ghi lại từ Iran. Sau khi kiểm chứng, 180 hình ảnh trong số đó được phát đi trên truyền hình.

Iran hiện là nước có lượng thông tin lớn thứ 3 tràn ngập trên trang web iReport.com, sau Mỹ và Canada. Một tháng trước đây, vị trí đó của Iran là 63. Lila King cho rằng sự kiện là một bước ngoặt trong việc đưa tin ở Iran. Đây cũng là lần đầu tiên Lila King, một người chịu trách nhiệm trang web là chính phải ngồi vào chiếc ghế “tập hợp tin” để cung cấp nguồn tin chính cho CNN.

Chính phủ  Iran áp đặt các quy định với báo giới nước ngoài, lo ngại
dân chúng bị kích động bởi các nguồn tin ngoài Iran. Nguồn: Guardian


Không còn lựa chọn nào khác…


Bill Mitchell, một nhà lãnh đạo cao cấp tại viện báo chí Poynter cho rằng việc mở rộng sự tham gia của khán giả trong việc đưa tin ở Iran như thế dường như là một cách thức mới đưa tin mà báo chí nên cân nhắc.

Nico Pitney, biên tập viên của Huffington Post là người đã tập hợp tin tức từ Iran ngày 13/6 (một ngày sau cuộc bầu cử và biểu tình bắt đầu). Và bài tổng hợp tin này trên blog đã nhận được hơn 100.000 lời bình luận, đạt 5 triệu lượt người xem.

Pitney cho rằng blog là một công cụ để Pitney đăng tải thông tin chuyên nghiệp mặc dù nguồn thông tin là không chuyên nghiệp nhưng đáng tin cậy.

Nhận thấy rõ vai trò của các trang web trong việc đưa tin về Iran từ người dân nước này, Nhà Trắng đã mời Pitney đến cuộc họp báo của Tổng thống vào tuần trước. Ông kể lại cho Tổng thống Obama về quá trình thu nhận và xác nhận thông tin. “Bây giờ, chúng tôi đã hiểu vì sao có nhiều bản tin nhanh và trực tiếp về Iran như vậy”, Tổng thống Obama nói.

Robert Mackey, một biên tập viên của trang web New York Times, có blog mang tên The Lede cho rằng sử dụng thông tin từ những người nặc danh là rất tai tiếng.

Một mặt, các bài viết của những người nặc danh này giúp cho ông cập nhật thông tin. Một số người giúp ông kiểm tra tính xác thực của các video này. Nhưng mặt khác, nhiều lời bình để lại là những lời đe dọa. Theo Mackey, mọi người cập nhật thông tin như vậy chỉ bởi lẽ mọi người muốn giúp để giải quyết vấn đề và hi vọng tình hình tốt lên.

Cùng chung quan điểm, Weaver, một thành viên blog ở trang web của Guardian cũng cập nhật thông tin từ Twitter. Ông cho biết cách ông lấy tin từ Twitter đôi khi khiến các bạn đồng nghiệp khó chịu. Một người đồng nghiệp nói rằng: “Twitter ư? Tôi không bao giờ ngó qua chỗ đó. Tất cả chỉ là nhảm nhí”.

Trong một số trường hợp, các video ở blog của Guardian thường phát chậm so với tình hình thực tế, nhưng theo Weaver, khán giả không làm chuyện đó phức tạp lên, vì họ có được thông tin họ cần. Còn các blogger, những người đưa tin bài biết rất rõ về những gì họ làm.

Về vấn đề Iran, nhiều đài truyền hình cũng đưa tin theo cách của các trang web. Tuần trước, Fox News đã cho phát sóng một đoạn video từ YouTube, trình chiếu cảnh các nhân viên cảnh sát Iran đánh đập và kéo lê người dân trên phố.

Phóng viên của Fox News nói với khán giả của mình rằng: “Chúng tôi không biết các đoạn video này bắt nguồn từ đâu, khi nào. Chúng tôi cũng không hay nó có phải do dàn xếp, dựng cảnh không. Chúng tôi lấy video này từ YouTube.”

Rõ ràng là do bị cản trở trong việc đưa tin từ Iran, đối với các cơ quan báo chí, đây sẽ là một cách thức mới để đem đến thông tin cho khán giả.

Theo Tuan Viet Nam