Quản lý giá sữa đã "Lờn thuốc"

Quan sát thị trường sữa từ nhiều năm nay có thể nhận thấy rằng luôn tồn tại hai trạng thái song hành khi giá sữa rục rịch tăng. Một bên cứ từ từ, đủng đỉnh và sau đó, khi giá đã tăng là phát đi vài công văn với câu chữ quan phương kiểu " tiếp tục tăng cường quản lý".

Còn một bên lại hết sức nhanh nhạy, kiểu như ông bà ta thường nói là tay bằng miệng, miệng bằng tay. Họ vừa kê khai với cơ quan quản lý vừa phát đi thông báo (chính thức và không chính thức) tăng giá ngoài thị trường. Và hậu quả là hầu bao của người tiêu dùng lại vơi đi chút nữa cho mặt hàng thiết yếu này, đặc biệt là không thể thiếu với người già và trẻ em.

Nói có sách mách có chứng.

Vào giữa tháng 12/2013, các đại lý sữa trên địa bàn TPHCM cho biết họ đã nhận được thông báo tăng giá, khoảng 4-7% cho nhiều sản phẩm, của hai hãng sữa ngoại là Med Johnson và Abbott và sẽ tiếp tục từ 1/1/2014.

Khi phóng viên đi xác nhận thông tin, vị đại diện của DN sữa không gật cũng không lắc. Nhưng cứ đến đúng ngày 1/1, giá sữa đồng loạt "nhảy". Lúc đó, Cục quản lý giá, Bộ tài chính - là cơ qan quản lý giá sữa cao nhất - không nói cũng chẳng rằng.

Đến đầu tháng 2, khi vẫn còn trong mùng của Tết Nguyên đán, người tiêu dùng lại thấy vài tờ báo đưa tin giá sữa sẽ tăng, dẫn nguồn tin từ 1 DN sữa lớn nói rằng vì giá nguyên liệu đầu vào đã biến động mạnh từ quý 3/2013 và hàng chỉ mua được theo HĐ ngắn hạn.

Tin đưa hôm trước, hôm sau, giá sữa tăng thật với mức tăng bình quân 6% và nhà sản xuất giải thích rằng đây là mức tăng rất nhỏ so với biến động đầu vào, tăng vì chẳng đặng đừng để bù đắp chi phí. Và không chỉ mình hãng sữa trên tăng giá mà còn nhiều hãng khác nữa.

Tuy nhiên, thông báo tăng giá lại được truyền tải đến đại lý bằng nhiều hình thức, có tin bằng văn bản chính thức, tức có mộc đỏ, nhưng có khi chỉ đơn thuần là lời nói của nhân viên kinh doanh kiểu "anh lấy hàng đi, vài bữa nữa tăng giá rồi" nhưng đủ sức nặng khiến đại lý phải đặt thêm hàng. Còn người tiêu dùng thì tùy mức độ quen biết với chủ cửa hàng sữa, tùy nơi mua sắm mà "lãnh đủ".

Đến lúc này, Cục Quản lý giá mới lên tiếng, từ tháng 12/2013 đến đó mới nhận được hồ sơ kê khai điều chỉnh giá của 2/6 DN thuộc diện phải đăng ký. Trong đó một DN (không nêu tên cụ thể) đề nghị tăng giá 11/27 mặt hàng với mức tăng từ 5-9% nhưng giải trình chưa rõ về nguyên nhân nên chưa được tăng giá. DN còn lại là Công ty TNHH Med Johnson Nutrition Việt nam muốn điều chỉnh 16/28 dòng sản phẩm (trong đó có ba sản phẩm điều chỉnh lần thứ 2 năm 2013, tăng tổng cộng 10%) với mức tăng từ 5-7% và được chấp nhận do hồ sơ, giải trình hợp lý.

Và mới đây nhất, hôm 24/2, Cục Quản lý giá tiếp tục xác nhận đã có thông tin về việc kê khai và điều chỉnh giá bán của ba công ty khác là Công ty CP sữa Việt Nam(Vinamilk); Công ty TNHH Nestle Việt Nam và công ty Friesland Campina. Trong đó, Nestle và Vinamilk đã kê khai và tăng giá bán trên thị trường, lần lượt từ 31/1 và 10/2. Riêng Friesland Campina, dù đã kê khai nhưng thời gian dự kiến điều chỉnh giá là 25/2. Tuy vậy, khi trao đổi với TBKTSG, một số DN sữa lại cho biết, đang tiếp tục phải giải trình về lý do tăng giá với cơ quan quản lý nên tạm thời chưa tăng giá.

Như vậy, việc tăng giá của các hãng sữa hồi đầu tháng 1 và 2/2014 có thể xem là tăng giá "chui", nghĩa là tăng giá khi chưa có sự đồng ý của cơ quan quản lý hoặc đang được yêu cầu giải trình. Liệu như thế DN có vi phạm luật có bị xửa phạt vi phạm hành chính không?

Theo quy định của Luật giá, Nghị định 177/2013 hướng dẫn Thi hành luật này, các mặt hàng thuộc danh mục hàng bình ổn giá, trong đó có mặt hàng sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi phải đăng ký giá (trong thời gian nhà nước thực hiện bình ổn giá) hoặc kê khai giá (thời điểm bình thường) gửi đến các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi định giá, điều chỉnh giá ít nhất 5 ngày.

Và theo Nghị định 109/2013/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong Quản lý giá thì hành vi này sẽ bị xửa phạt từ 1-5 triệu đồng nếu tổng giá trị hàng hóa đến 50 triệu đồng. Mức phạt tăng lên 5-10 triệu đồng khi hàng hóa có tổng giá trị từ 50-100 triệu đồng,... và mức phạt tối đa sẽ từ 40-60 triệu đồng nếu hàng hóa, dịch vụ có giá trị trên 500 triệu đồng. Bên cạnh đó, đối tượng vi phạm còn phải nộp vào ngân sách số tiền thu được do vi phạm mà có.

Câu hỏi đặt ra là mức phạt này có đủ sức răn đe đối với DN sữa vi phạm? Xin thưa là khó lòng vì nó chẳng thấm tháp gì so với doanh thu, lợi nhuận của họ. Có chăng chỉ là chút tai tiếng nếu báo chí biết và đưa tin. Mà việc này thì các DN cũng đã quen và chấp nhận.

Liệu có toa thuốc nào khác khi mà toa thuốc cũ đã bị lờn

Theo Thời báo kinh tế Sài Gòn.