10 điều cần làm để “cứu” tình hình các startup Việt

Cộng đồng startup VN hiện nay có thể nói đang gặp khủng hoảng. Những công ty mới gặp khó khăn trong việc mở rộng, thiếu người dẫn dắt, không đủ tiền, không đủ nhà đầu tư, và nền kinh tế đang suy thoái.

Đây là những gì mà cộng đồng startup vẫn đang bàn tán với nhau về thời kì khó khăn này. Nhưng thực chất chỉ nói chuyện thôi sẽ không giúp ích được gì ngoài những lời ca thán. Hãy nhìn vào thực tế rằng cả Apple và Microsoft đều được gây dựng nên trong thời kì suy thoái và hơn một nửa trong danh sách 500 công ty của Fortune đều đã được gây dựng trong thời kì tương tự. Vì vậy hãy vượt qua tình hình khó khăn chung hiện nay! Chúng ta nên lắng nghe lời khuyên của Bruce Lee "Chính trong nghịch cảnh mới tạo ra được cơ hội"

Những cuộc bàn luận về toàn cảnh startup Việt Nam hiện nay nên chuyển hẳn từ việc chỉ biết than vãn mà bắt tay vào tìm ra những giải pháp làm thế nào để củng cố cộng đồng. Hãy quên việc chỉ chăm chăm đi tìm đầu tư (vì việc phàn nàn về thiếu đầu tư khá là vô ích) mà thay vào đó hãy đầu tư vào con người. Tôi đã chắt lọc ra 10 điều mà mỗi người chúng ta trong cộng đồng startup nên suy nghĩ và bắt tay vào hành động ngay. Nếu bạn đang đọc bài viết này và bạn vẫn chưa hành động thì đã đến lúc rồi đó. "Đừng hỏi cộng đồng startup đã làm gì cho bạn, hãy hỏi bạn đã làm gì cho cộng đồng". Và tôi biết những điều dưới đây khá là khó thực hiện và thậm chí không tưởng nhưng điều gì cũng cần khởi đầu. Mỗi người góp sức mình một chút sẽ làm được.

startup-vietnam1

1. Phát triển tinh thần "cho đi trước khi nhận lại"

Ở Việt Nam có một điều khá là cố hữu đó chính là tư duy "chỉ biết nhận". Suy nghĩ đầu tiên xuất hiện thường là "Tôi sẽ nhận được gì từ nó?" Nếu có một sự kiện hay sản phẩm mới hay một công ty nghe qua thật thú vị, người ta sẽ tự hỏi điều đầu tiên là lợi ích họ nhận được từ nó là gì. Điều này cần phải thay đổi ngay. Thay vào đó chúng ta cần phải suy nghĩ làm thế nào để làm cho nó tốt hơn? Và tôi có thể đóng góp được gì?

Và vấn đề đối với một số người Việt chúng ta đó là "Nếu như tôi cho đi nhưng những người khác chỉ biết nhận lại thì sao? Vì vậy tốt nhất là tôi chả cho đi gì hết!" Đây cũng chính là tư duy "Để mai tính", mình không làm thì cũng sẽ có người khác làm. Nhưng một cộng đồng startup muốn vững mạnh phải được xây dựng trên nền tảng những con người biết giúp đỡ lẫn nhau. Khi nhà sáng lập Kevin Systrom của Instagram gặp khó khăn và nhờ đến sự giúp đỡ của bạn bè và nhà đồng sáng lập Quora Adam D'Angelo ngay giữa đêm, họ đã không ngần ngại giúp đỡ. Thực tình thì Adam liệu có biết chắc rằng anh ấy sẽ nhận được gì sau khi giúp Kevin? Có lẽ chúng ta sẽ không bao giờ biết được. Khi cho đi chúng ta đừng mong nhận lại gì đó phải tương xứng. Hãy cứ coi nó như bạn đã góp một phần xây dựng nên startup thành công đó. Có lẽ đó lại là phần thưởng xứng đáng nhất với những gì bạn làm. Đừng chỉ bo bo nghĩ về lợi ích của mình. Sống vì người khác luôn là cách sống tuyệt vời nhất.

2. Làm người dẫn dắt và biết học hỏi

 

Tinh thần cho đi tự nhiên sẽ tạo nên những người dẫn dắt người khác. Việt Nam hiện nay đang thiếu hụt trầm trọng những người dẫn dắt. Những chương trình như Founders' Institution đã tạo ra được nhiều nhà kinh doanh giỏi và đóng góp nhiều cho cộng đồng nhưng những người dẫn dắt sẵn lòng gặp gỡ những startup trẻ và giúp đỡ huấn luyện họ thì vẫn còn thiếu rất nhiều. Lý do được đưa ra hầu hết là "Ồ, tôi không có thời gian dành cho việc này. Tôi rất bận và tôi còn cả công ty của mình phải lo nữa" Tôi xin lỗi nhưng những lý do đấy thật là vớ vẩn. Như Brad Feld – tác giả cuốn sách Startup Communities (tạm dịch là Cộng đồng Startup) đã nói rằng những người có phản ứng như thế thì "về cơ bản đã bỏ qua mất điều cốt lõi của một nhà lãnh đạo." Những người như vậy không có tầm nhìn dài hạn vào cộng đồng startup và họ vẫn chưa nhận ra rằng bằng việc dẫn dắt người khác, họ sẽ nhận được những lợi ích rộng lớn
và dài hạn hơn.

Và điều tuyệt vời ở cộng đồng đó chính là nhiều người dẫn dắt sẽ tự tạo ra những người dẫn dắt mới. Có thể từ bây giờ bạn đã quyết định bạn sẽ trở thành một nhà dẫn dắt và hướng dẫn người khác thì hãy nhớ rằng bạn cũng có thể học hỏi từ chính những startup mà bạn giúp đỡ. Đây chính là cách cộng đồng startup lớn mạnh một cách vững chắc. Những nhà lãnh đạo sẽ tạo ra lớp những nhà lãnh đạo mới.

3. Dừng hành động "Ném Đá" lại

Người Việt Nam có 1 thói quen khá kì cục là thói quen "ném đá". Có nghĩa là họ rất thích đưa ra lời chỉ trích người khác mà thiếu đi những góp ý mang tính xây dựng. Họ chỉ đơn giản là phàn nàn cho sướng. Và thói quen này sẽ không phát triển được gì. Và tôi dám cá rằng với văn hóa Việt Nam hiện đại, thói quen này cần được phá bỏ để có thể phát triển được. Nếu như bạn đang đọc bài viết này, hãy bắt đầu với chính bản thân mình trước tiên nhé. Khi bạn dùng thử 1 ứng dụng mới hay bất kì startup nào hay thậm chí là 1 sự kiện mới ra mắt thì thay vì phàn nàn về nó hãy đưa ra ý kiến làm thế nào để ứng dụng này tốt hơn, hay chia sẻ với những người sáng lập cách để cải thiện việc kinh doanh của họ, và chỉ cho người tổ chức sự kiện để giúp họ làm sự kiện tốt hơn.

Đáng buồn là phản ứng thường thấy ở cộng đồng người Việt đó là 1 là im lặng, 2 là "ném đá". Và giờ đã đến lúc bạn nghĩ đến phương án thứ 3: Hãy suy nghĩ kĩ về việc làm thế nào để cải thiện thứ đó và chia sẻ suy nghĩ đó với mọi người.

4. Cởi mở hơn

Hiện nay vẫn còn khá khó khăn để những doanh nghiệp mới hay người nước ngoài gia nhập vào cộng đồng startup tại Việt Nam. Các cộng đồng startup trên toàn thế giới luôn có những người "gác cổng" để dẫn dắt và kết nối mọi người trong cộng đồng. Những người này biết cách giới thiệu "đúng người, đúng việc". Và cộng đồng startup Việt Nam cần có nhiều người "gác cổng" như thế hơn để giúp cho việc hòa nhập vào cộng đồng dễ dàng hơn đối với những người mới. Những nhà đầu tư Châu u và Singapore luôn cho rằng thật khó có thể thâm nhập vào cộng đồng tại Việt Nam vì hai trở ngại, đó là ngôn ngữ và cách cộng đồng vận hành. Cách duy nhất để có thể thay đổi thực trạng này chính là cộng đồng cần biết cách cởi mở hơn. Vì vậy thân thiện và kêu gọi sự tham gia từ chính người Việt Nam thôi chưa đủ, chúng ta cần phải mời gọi cả những người nước ngoài tham gia vào cùng cộng đồng chúng ta nữa.

5. Liên kết với các bạn đồng nghiệp ngay hôm nay

 

Nếu bạn đang đọc bài viết này, chứng tỏ rằng bạn có quan tâm đến cộng đồng. Vì vậy, nếu thực sự muốn hỗ trợ cho cộng đồng thì hãy cùng tìm cách phát triển cộng đồng đó. Và cách duy nhất để phát triển cộng đồng đó chính là giới thiệu mọi người với nhau, tạo thêm liên kết và thắt chặt kết nối. Một cộng đồng thực sự cần phải là nơi mọi người chia sẻ lẫn nhau chứ không phải giống như Napster – nơi chỉ có cho hay nhận một chiều.

Và giờ thì hãy nhìn vào danh sách mail của bạn và giới thiệu 2 người bất kì mà bạn nghĩ họ nên biết nhau! Hãy làm ngay bây giờ đi nào! Nếu danh sách của bạn không có ai thì hãy tìm đến danh sách các startup yêu thích của bạn và liên hệ với họ để có một cuộc hẹn cà phê trò chuyện ngay nhé. Nghiêm túc đó, tốt nhất bạn nên mời họ đi hàn huyên ngay. Chỉ cần chính những cá nhân như bạn biết kết nối với những startup, doanh nghiệp, nhà công nghệ xung quanh thôi thì sẽ xây dựng và phát triển được một cộng đồng startup vững chắc.

6. Quên đi biến cố

Một lẽ tất yếu khi cộng đồng phát triển đó là sẽ càng nhiều chuyện không lường trước được xảy ra. Trong hầu hết các cộng đồng mà tôi đã nghiên cứu, khi đến giai đoạn phát triển đều không thể tránh khỏi những biến cố đó. Nhưng nếu bạn thực sự tin tưởng vào việc xây dựng cộng đồng này, bạn cần phải học cách quên đi những biến cố đó, tiến về phía trước và tập trung vào mục đích chính: Xây dựng những startup tuyệt vời, phát triển cộng đồng và tiềm năng lãnh đạo.

7. Cuộc chơi "Không có kẻ thắng người thua"

 

Đây là một trong những điều cốt lõi để xây dựng nên cộng đồng tuyệt vời. Hãy bỏ suy nghĩ "Có kẻ thắng thì chắc chắn kẻ khác phải thua" và hãy nhớ câu nói của Brad Feld rằng: Càng nhiều người khởi nghiệp thì sẽ càng thu hút nhiều sự chú ý đến cộng đồng này. Và điều này sẽ càng khiến nhiều hoạt động được tạo ra hơn.

Mặc dù chúng ta luôn cạnh tranh với nhau nhưng chúng ta cần phải nhớ rằng chúng ta luôn ngồi trên cùng một con thuyền. Và cộng đồng chính là cánh cửa dẫn đến cá nhân từng startup. Nếu nhưng cộng đồng không ra gì thì chính startup cũng sẽ không được hỗ trợ gì hết. Vì vậy, để có được cộng đồng lớn mạnh, mỗi startup cần phải cởi mở hơn nữa. Khi một startup thất bại, họ có thể dùng chính kinh nghiệm của mình để làm bài học cho những startup khác. Và khi 1 startup thất bại họ có thể làm lại từ đầu cũng bằng chính sự giúp đỡ của cộng đồng. Chúng ta nên nhìn thành công theo hướng thành công không của riêng ai mà là của cả một tập thể. Học hỏi từ nhau, và cùng nhau vượt qua thất bại.

8. Nghĩ dài hạn

Đây chính là điều cốt lõi được xuyên suốt trong bài viết này. Có bao nhiêu người thực sự tận tâm vì sự phát triển dài hạn của startup của chính bạn cũng như cộng đồng startup? Chỉ có những người lên kế hoạch sẽ gắn bó với startup 10-20 năm thì mới có thể thực sự trở thành người lãnh đạo của cộng đồng này. Tại sao lại phải mất thời gian lâu như vậy? Bởi vì phải mất vài năm để xây dựng 1 thế hệ mới và mọi thứ luôn biến chuyển một cách nhanh chóng và khó lường. Liệu bạn có thể nhìn thấu được cả giai đoạn khó khăn? Nếu bạn có thể, đó là dấu hiệu của một lãnh đạo tuyệt vời và nền tảng cho cộng đồng phát triển.

9. Dừng việc lẩn tránh

Vấn đề đối với một số startup Việt Nam đó chính là không để cho người khác biết mình đang làm gì. Việc này sẽ không giúp ích được gì và sự thật là nó cũng khá hèn nhát. Đến cuối đời, Steve Jobs cũng đã chiêm nghiệm được điều này. Ban đầu ông đã từ chối gặp Larry Page và các nhà doanh nhân trẻ nhưng sau đó ông nhận ra rằng việc lẩn tránh như thế chả giúp ích được gì. Ông đã nhớ rừng việc Hewlett Packard đến gặp ông khi ông mới chỉ là một cậu bé vị thành niên đã tạo nền tảng cho thành công sau này của ông. Ở Việt Nam dường như khi bạn đạt được thành công bạn sẽ biến mất khỏi cộng đồng. Và thực trạng này thật đáng buồn. Những nhà lãnh đạo biến mất mang theo những kinh nghiệm và sự thông thái đáng quý của họ.

Lý do có thể họ sợ mọi người sẽ "ném đá" hay khinh họ hoặc cũng có thể họ sẽ bị soi mói về tài sản họ đang sở hữu, hay một vài lý do khác. Nhưng dù cho lý do là gì chúng ta cũng cần phải ra mặt để có thể đào tạo các startup, hãy cởi mở và nuôi dưỡng thế hệ mới.

Nếu bạn đã là một nhà kinh doanh thành công và bạn đang đọc bài viết này, hãy quay trở lại với cộng đồng. Cộng đồng thực sự cần bạn!

10. Kết nối với bên ngoài cộng đồng startup

Một trong những rào cản mà các doanh nghiệp mới thường gặp phải chính là sự coi thường của những người đi trước. Bên cạnh đó,chính việc startup-vietnamkhách hàng khó làm quen với một sản phẩm mới hay thay đổi thói quen tiêu dùng. Vì thế mà hãy nhớ lấy hai thứ cần phải làm, nếu như bạn muốn phát triển cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam: Truyền bá và Chấp nhận.

Truyền bá: Hãy là người hỗ trợ tốt cho các startup tại Việt Nam. Tìm hiểu những startup nổi bật nhất và giới thiệu với bạn bè, gia đình và giới truyền thông.

Chấp nhận: Thử dùng sản phẩm của người và đưa ra nhận xét mang tính xây dựng. Hãy nghiêm túc về việc tải các bản cập nhật mới hay những sản phẩm mới về dùng thử. Startup cần bạn!

Tương lai của cộng đồng startup Việt Nam

Những người thực sự quan tâm đến việc xây dựng cộng đồng startup đều nhận ra rằng lợi ích cả về chiều rộng lẫn chiều sâu mà cộng đồng này nhận được cũng chính là lợi ích cấp số nhân cho tất cả mọi người. Bạn sẽ không bao giờ biết chắc kết quả sẽ ra sao nhưng sức mạnh của mạng lưới kết nối vững chắc sẽ được đền đáp trong tương lai. Có nhiều người có thể chỉ coi những người mới khởi nghiệp là một mối phiền hà nhưng họ không nhận ra rằng, những công ty thành công luôn được xây dựng bởi một đội ngũ nhân viên tuyệt vời. Hãy bước ra và đóng góp chứ đừng chăm chăm chỉ trích sự kiện này thế nọ, công ty này thế kia. Còn nếu bạn đang có dự định hoặc đang điều hành một công ty mới, hãy quên những lời phàn nàn đó và tiếp tục bước theo con đường mà bạn cho là đúng đắn nhất. Đừng mệt mỏi. Đừng sợ hãi. Hãy tiến về phía trước, bạn nhé!

Theo Techinasia

Không ghi tác giả