Bản lĩnh Tim Cook

CEO Tim Cook của Apple đã hứng chịu các chỉ trích, nhưng ông đã xoay chuyển tình thế trong năm 2014. Đó là lý do ông được tạp chí Financial Times bình chọn là "Nhân vật của năm". Sau một năm 2013 đầy sóng gió, giá cổ phiếu Apple đã tăng khoảng 50% kể từ cuộc họp cổ đông hồi tháng 2/2014, có thời điểm đưa mức vốn hóa thị trường của Apple lên hơn 700 tỷ USD.

tim cook

Sáng tạo và khác biệt

Trong 3 năm sau khi huyền thoại Steve Jobs qua đời, Cook đã phải ra sức "giữ bình tĩnh" trước các đòn tấn công ồ ạt từ phía các nhà đầu tư chủ động (activist investor). Ông cũng phải kiên trì trước sự mất lòng tin ở nhiều người, nhất là nhân viên công ty vì họ cho rằng, Apple sẽ không thể thành công nếu thiếu Jobs. Năm 2014, Cook đã bước ra khỏi cái bóng của người tiền nhiệm và in dấu ấn tại công ty bằng chính những giá trị ông tạo ra. Có thể kể tới cách Cook "mang lại dòng máu mới", thay đổi cách Apple quản lý lượng tiền mặt khổng lồ, đưa hãng bước vào các mối quan hệ hợp tác sâu rộng hơn (như thương vụ hợp tác với hãng IBM) và tập trung nhiều hơn vào các vấn đề xã hội (cải thiện điều kiện làm việc ở chuỗi cung ứng, bảo vệ môi trường...).

Khi chiếc iPhone 6 và 6 Plus tiếp tục phá vỡ các kỷ lục bán hàng trước đó, Cook đã tung ra các sản phẩm, dịch vụ như Apple Watch và Apple Pay, đưa hãng bước vào các lĩnh vực thời trang (với đồng hồ thông minh Apple) và tài chính (với Apple Pay – một công cụ thanh toán di động). Đó chính là tinh thần sáng tạo, cải tiến mà nhiều người sợ rằng đã mất cùng với sự ra đi của Jobs. Giá cổ phiếu của Apple tăng mạnh, nhất là khi Cook cho thấy Apple vẫn làm ăn tốt: công ty đã thu về 42 tỷ USD doanh số bán trong quý 3/2014 và dự kiến sẽ bán được hơn 70 triệu chiếc iPhone trong quý 4/2014.

Chỉ riêng kết quả kinh doanh lạc quan và những cải tiến công nghệ mới có lẽ đã đủ để cho Cook giành được vị trí "Nhân vật của năm" của tờ Financial Times. Thế nhưng, chính việc Cook không e ngại khẳng định giá trị của mình cũng khiến cho ông trở nên khác biệt.

Hồi cuối tháng 10/2014, Cook đã không ngại ngần tuyên bố: "Tôi là người đồng tính". Với tuyên bố này, ông là vị CEO đầu tiên trong danh sách "Fortune 500" dám công khai giới tính thật của mình. "Nếu việc nghe rằng CEO của Apple là đồng tính có thể giúp ai đó cảm thấy nhẹ lòng, khi đối diện với giới tính thật của mình hoặc mang lại niềm an ủi cho bất cứ ai cảm thấy cô đơn hoặc khơi nguồn cảm hứng cho những người muốn đòi quyền bình đẳng cho họ, vậy thì rất đáng để tôi đánh đổi sự riêng tư của mình lấy điều đó", ông nói. "Mọi người nói rằng, Cook có vẻ lãnh đạm, nhưng thực ra ông ấy là một người rất nhiệt huyết. Ông ấy sẵn sàng đứng lên bảo vệ những gì ông ấy tin là đúng. Điều đó thể hiện cả trong cuộc sống cá nhân của ông lẫn công việc tại Apple", Bob Iger, CEO của Walt Disney và là thành viên hội đồng quản trị Apple kể từ năm 2011, nhận xét.
Cook luôn ủng hộ sự phát triển bền vững và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Chẳng hạn, sau khi nhậm chức CEO, ông tập trung vào việc nâng cao điều kiện làm việc tại Foxconn, đơn vị gia công hàng điện tử cho Apple. Thậm chí ông còn bay sang cả nhà máy của công ty này để xem xét, kiểm tra tình hình làm việc ở đây.

Dung hòa mâu thuẫn nội bộ

Thế nhưng, cá tính điềm đạm, mực thước của Cook không phải lúc nào cũng được xem là điểm mạnh. Các nhà phê bình cho rằng, ông đã không quan tâm đúng mức đến việc phát triển sản phẩm mới như người tiền nhiệm Steve Jobs và đã không tạo được sự phấn khích về sản phẩm như Jobs khi ông bước lên bục để giới thiệu các sản phẩm mới này. Cook cũng nhận thức được những hạn chế này của mình, nên đã mời về Apple nhiều tài năng trong giới thời trang, thiết kế để hỗ trợ đắc lực cho ông. Chẳng hạn như Angela Ahrendts, nhà điều hành từng làm cho hãng Burberry và nhà thiết kế công nghiệp Marc Newson. "Tôi nghĩ Tim Cook sẽ không thể thay thế được Steve và ở một mức độ nào đó, điều này là đúng. Nhưng tinh thần Jobs vẫn sống trong lòng công ty và Apple đang tổ chức lại xoay quanh một nền văn hóa ít đụng độ, va chạm hơn. Chúng tôi phải công nhận công lao của Cook về mặt này", giáo sư Michael Cusumano của Trường Quản trị Sloan thuộc MIT, nhận xét.
Mang lại không khí hòa bình giữa các "lãnh chúa" trong nội bộ Apple là không hề dễ dàng. Cuối năm 2012, sau sự cố tung ra ứng dụng bản đồ

Maps bị lỗi, Cook đã sa thải Scott Forstall, người đã có công phát triển hệ điều hành iOS và là một người thân tín của Jobs và cả John Browett, cựu CEO của tập đoàn bán lẻ điện tử Dixons, dẫn dắt mảng bán lẻ của Apple chỉ trong chưa đầy một năm. Các động thái dứt khoát này phát đi một thông điệp: Cook không chấp nhận cách làm việc kém hiệu quả hoặc các cuộc đấu đá chính trị trong nội bộ. Vào lúc đó, ông gặp rất nhiều sức ép khi bị nhiều người đặt dấu hỏi về đường hướng phát triển sản phẩm của Apple bên cạnh việc khai thác lợi nhuận từ chiếc iPhone. Các nhà đầu tư chủ động bắt đầu công kích Cook, từ David Eihorn cho đến Carl Icahn. Họ đã không ngừng ép ông phải thay đổi cách Apple hoạt động và quản lý tài chính. Nhưng Cook không vì thế mà nao núng. "Ông ấy rất giỏi trong việc không để cho áp lực đó ngăn cản những mục tiêu mà Apple đang nỗ lực đạt tới", Bob Iger, CEO của Walt Disney, nhận định.

Việc Cook quyết định mở rộng chương trình chi trả cổ tức và mua lại cổ phiếu quỹ đã giúp xoa dịu sự căng thẳng với các nhà đầu tư chủ động. Ông đã xoa dịu và kéo dài thời gian đủ để cho nhà thiết kế Jonathan Ive có cơ hội "cho ra lò" chiếc iPhone mới và các sản phẩm mới khác, tạo cú hích trên thị trường. "Tôi không nghĩ có bất kỳ công ty nào còn đứng vững trước các đợt tấn công mạnh từ hai nhân vật sừng sỏ nhất trong làng quỹ đầu tư (tức David Eihorn và Carl Icahn). Cook rất điềm tĩnh, nhã nhặn và luôn tự chủ trong xử lý mọi vấn đề", bà Anne Simpson, Giám đốc Quản trị toàn cầu của quỹ hưu trí Calpers – một cổ đông của Apple – nhận xét.

Nhờ doanh số bán hàng của chiếc iPhone vẫn tiếp tục tăng trưởng, cùng sức hút từ đồng hồ thông minh Apple Watch, Cook dường như đã lấy lại được niềm tin của các nhân viên Apple, các chuyên gia phân tích – những người trước đó từng lo ngại Apple sẽ không thể đứng vững một khi Jobs ra đi. Rõ ràng, Tim Cook đã cho thấy, ông chưa bao giờ muốn phấn đấu để trở thành một Steve Jobs mà luôn là một Tim Cook không ai có thể bắt chước được. Đó là lý do ông được vinh danh là "Nhân vật của năm 2014".

Thành Lợi/DNOL