Ngành nông nghiệp VN loay hoay tìm chỗ đứng

Theo Bộ Nông Nghiệp - PTNT, mặc dù hầu hết các ngành hàng nông, thủy sản đều tăng mạnh về sản lượng theo các năm, nhưng giá trị kim ngạch lại tăng rất thấp. Đằng sau những “vinh quang” đó, giá trị thật về ngành hàng này còn nhiều điều phải bàn...

 

Theo các chuyên gia kinh tế, đây chính là nghịch lý trong XK nông, thủy sản của VN, khi nhiều mặt hàng có sản lượng XK thuộc tốp đầu thế giới nhưng sức cạnh tranh yếu và không thể hiện được vị thế, không quyết định được giá XK của thị trường thế giới. Và điều này đã được cảnh báo từ nhiều năm nay. Bài học về hạt gạo, hồ tiêu, cà phê, điều, cao su, thủy sản… đã đến lúc cần có những nghiên cứu sâu hơn để có thể áp dụng cho các mặt hàng nông sản khác của VN.nganhnongnghiep6a1-72e0c

Phát triển thận trọng

Gần đây, tâm điểm của giới quan sát thị trường theo dõi chuyển động của Bộ Nông nghiệp - PTNT trong việc chuyển đổi một phần diện tích đất trồng lúa sang trồng các loại cây trồng khác có hiệu quả kinh tế cao hơn được tổ chức tại tỉnh Tiền Giang qua hội nghị “Chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng ngô, đỗ tương và cây trồng khác tại các tỉnh ĐBSCL”. Ông Phạm Văn Dư - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT) cho biết, tổng nhu cầu thức ăn phục vụ cho ngành chăn nuôi (gia súc, gia cầm) của VN năm 2014 ước cần khoảng 17 triệu tấn, trong đó ngô chiếm đến 50%, khoảng 8,5 triệu tấn ngô. So với sản lượng sản xuất hiện có của VN chỉ mới đạt gần 5 triệu tấn, thì cần phải nhập khẩu thêm khoảng 3,5 triệu tấn nữa mới đáp ứng được nhu cầu phục vụ cho ngành chăn nuôi. Và nhu cầu sẽ tiếp tục tăng lên khi ngành chăn nuôi gia súc gia cầm và thủy sản phát triển hơn nữa trong tương lai, do đó không lo thiếu thị trường cho các sản phẩm này, ông Dư khẳng định.

Trong cảnh báo của mình, ông Trần Trương Tấn Tài - Giám đốc kinh doanh Cty TNHH Dekalb VN, cho rằng, trong nền kinh tế hội nhập, giá cả các mặt hàng nông sản luôn biến động theo giá thị trường thế giới, cụ thể là giá ngô tại Mỹ hiện luôn ổn định ở mức giá… thấp. Vì vậy, vấn đề quy hoạch mùa vụ của VN làm sao phải tránh được lúc nguồn cung của Mỹ dồi dào để nông dân bán với giá cao nhất cần được xem xét.

Luôn sát cánh cùng với nông dân trong việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, ông Cao Văn Hóa - phó giám đốc Sở Nông Nghiệp-PTNT tỉnh Tiền Giang, cho rằng, trong vụ đông xuân 2013-2014, đã có 1.483ha đất lúa trong tỉnh chuyển sang cây trồng khác như dưa hấu, ngô, ớt và rau các loại. Việc chuyển đổi đã làm gia tăng lợi nhuận cho nông dân tăng từ 1,03-2,63 lần so với trồng lúa. Tuy nhiên, vẫn thường xuyên gặp phải những khó khăn do thị trường tiêu thụ các sản phẩm không ổn định, mối liên kết giữa DN với nông dân chưa bền chặt nên điệp khúc “được mùa, rớt giá” và hiện tượng “trồng – chặt” liên tục xảy ra.

Gỡ điểm nghẽn

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định điểm yếu nhất của ngành nông nghiệp VN nói chung và các ngành nông, thủy sản XK chủ chốt nói riêng là tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, trong đó người nông dân luôn “đơn độc” trong khâu nuôi, trồng của mình. Nông dân chỉ biết sản xuất ra để bán cho thương lái, họ chỉ nghe và làm theo thương lái, thương lái quyết định giá mua cao hay thấp. Trong khi đó, đa số DN XK lại chỉ lo thu gom nguyên liệu khi vào mùa vụ và tính toán giá XK sao cho có lợi nhuận chứ không quan tâm đến việc xây dựng vùng nguyên liệu và đảm bảo lợi ích của người nông dân. Điều này thể hiện rõ ở hai ngành hàng gạo và con cá tra ở ĐBSCL. Ở góc độ khác, theo bà Lan, hiện VN đang tích cực đàm phán tham gia hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) có thể mở cửa nhiều thị trường quan trọng tiêu thụ nông sản Việt vào thị trường Mỹ, Nhật Bản... Do đó, từ kinh nghiệm việc gia nhập WTO và các hiệp định tự do hóa thương mại trước đây cho thấy, có dành được lợi ích từ hội nhập hay không, hoàn toàn phụ thuộc mức độ đổi mới nội tại của đội ngũ DN và việc tái cơ cấu nông nghiệp của VN trong thời gian tới.

Theo dddn.con