Liên kết để vượt khó trong kinh doanh bán lẻ

kinhdoanhbanleThực hiện cam kết gia nhập WTO, Việt Nam đã mở cửa thị trường bán lẻ từ đầu năm 2009 . Nhưng bước vào năm 2011 các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam mới thấy hiện hữu của sự cạnh tranh gay gắt với một số doanh nghiệp, tập đoàn bán lẻ nước ngoài tại sân nhà.

Nhìn lại năm 2010 mặc dù chịu nhiều hậu quả và tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu nhưng tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ cả năm vẫn tăng hơn 25%. Năm 2010 cũng là năm ghi nhận những nỗ lực to lớn của các doanh nghiệp phân phối bán lẻ mở rộng cơ cấu và mạng lưới phục vụ ngày càng tốt hơn cho nhu cầu cao và đa dạng của người tiêu dùng Việt Nam.

TS Đinh Thị Mỹ Loan- Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR)- cho biết, năm qua Việt Nam vẫn nằm trong tốp 15 thị trường bán lẻ hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài, mà bán lẻ là lĩnh vực thu hút đầu tư cao nhất. Song, các “đại gia” nước ngoài chưa đổ bộ rầm rộ vào Việt Nam. Họ cho rằng, thị trường Việt Nam vẫn ở dạng tiềm năng, dù có tăng trưởng ngoạn mục nhưng thị trường bán lẻ vẫn ở mức khá khiêm tốn so với các thị trường khác.

Dự báo, năm 2011, thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục diễn biến sôi động, có thêm nhiều đơn vị tham gia thị trường từ các thành phần kinh tế khác nhau và đang làm cầu nối hữu hiệu giữa sản xuất- tiêu dùng và tham gia bình ổn thị trường, tích cực đóng góp vào cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Ông Rik Mekkelholt- Trưởng phòng phụ trách Tư vấn kinh doanh bán lẻ CBRE- cho biết, hình thức kinh doanh truyền thống tại Việt Nam vẫn đang là nền tảng của thị trường kinh doanh bán lẻ, với 90% hàng hóa được lưu thông tại các chợ truyền thống và những cửa hàng mặt tiền. Hình thức này đang được thay đổi: năm 1995 Việt Nam chỉ có 10 siêu thị và 2 trung tâm thương mại, năm 2007 có ít nhất 140 siêu thị, đại siêu thị; 20 trung tâm thương mại và gần một triệu mét vuông mặt bằng kinh doanh bán lẻ được đầu tư phát triển mới.

Ông Rik Mekkelholt nhận định: “Quy mô và mức dân số đang trong thời điểm có khả năng chi tiêu đã làm cho Việt Nam khác biệt so với các thị trường kinh doanh bán lẻ khác tại châu Á. Năm 2011 gần 3/4 dân số (69%) nằm trong độ tuổi từ 15 đến 64, và môi trường kinh doanh bán lẻ của Việt Nam dự đoán sẽ trưởng thành cùng với thế hệ những người tiêu dùng trẻ, tạo nên cuộc cách mạng về thị trường kinh doanh bán lẻ tại khắp các khu vực thành thị của Việt Nam”.

Rõ ràng, Việt Nam đang cần tạo dựng một mạng lưới bán lẻ chuyên nghiệp, hiện đại để có thể cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài khi thực sự các “đại gia nhảy” vào thị trường màu mỡ này. Theo ông Huỳnh Văn Minh- Chủ tịch, Tổng giám đốc Công ty Đầu tư và phát triển hệ thống phân phối Việt Nam: Với cơ chế chính sách thời gian qua, nhiều doanh nghiệp phải “tự bơi”, và "bơi hụt hơi" do các doanh nghiệp bán lẻ trong nước chưa được quan tâm nhiều.  “Điều này có thể thấy qua các cuộc đấu giá các mặt bằng kinh doanh lớn, các mặt bằng đẹp đều vào tay các công ty nước ngoài"- ông Minh nói-  "Trong khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam đa số có quy mô nhỏ và vừa, vốn hạn chế, sức cạnh tranh yếu, cơ sở vật chất lại càng khó khăn hơn. Đặc biệt, tài chính và nguồn nhân lực là hai vấn đề lớn mà các doanh nghiệp bán lẻ trong nước đang gặp phải".

Để có thể tháo gỡ những khó khăn này, theo ông Minh, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ trước hết là vốn; và nhất là cần có quy hoạch, đào tạo bài bản nguồn nhân lực để lãnh đạo doanh nghiệp có kiến thức quản lý và có tầm nhìn trung, dài hạn.

Nhiều doanh nghiệp bán lẻ xác nhận, cần tập trung vào phát triển hạ tầng thương mại bán lẻ, nhưng gặp khó khăn về đất đai, doanh nghiệp rất khó khăn khi xin cấp đất làm trung tâm thương mại mà thường phải chấp nhận thuê lại của doanh nghiệp tư nhân. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài có thuận lợi hơn khi xin đất ở các địa phương để xây dựng trung tâm thương mại, cơ sở sản xuất, chế biến, kho bãi…

Bà Nguyễn Thị Hồng Hương, Giám đốc Vinatex Mart thì cho rằng, trong quá trình kinh doanh, sự hợp tác của các doanh nghiệp trong nước thiếu yếu tố bền vững. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài đang thao túng thị trường bằng cách kinh doanh của họ, họ bán đứt đoạn và buộc doanh nghiệp trong nước phải bán theo giá ấn định của họ. Ngoài ra, hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế về nghiệp vụ, chuyên môn, đa phần các doanh nghiệp trong nước không thực sự quan tâm nhiều tới các yếu tố quảng bá, trưng bày sản phẩm trong khi các doanh nghiệp nước ngoài làm điều này rất bài bản.

Bà Vũ Thị Hậu- Phó giám đốc Công ty cổ phần Nhất Nam- cho hay, điều lo lắng lớn nhất hiện nay của Fivimart là, nếu doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam và họ có mặt bằng tại các trung tâm thì doanh nghiệp trong nước không thể nào sống nổi. Vì doanh nghiệp nước ngoài mạnh về tài chính nên họ có thể đàm phán được với các nhà cung cấp về giá, chiết khấu nhiều và đương nhiên, các doanh nghiệp trong nước sẽ khó cạnh tranh được. Bà Hậu cho rằng: “Nếu doanh nghiệp trong nước ở gần doanh nghiệp nội thì có thể chia sẻ khách hàng nhưng ở gần các doanh nghiệp nước ngoài thì rất dễ mất thị trường bởi tiểm lực của họ rất mạnh”. Vì vậy, các doanh nghiệp trong nước nên hợp tác bền vững, bắt tay với nhau để thay đổi chính sách kinh doanh của các doanh nghiệp nước ngoài bằng vị trí trong hệ thống bán lẻ nội địa, có như vậy mới đẩy được sản xuất trong nước và giữ được thi trường nội địa.

Để tháo gỡ những khó khăn của doanh nghiệp, tại buổi làm việc giữa Bộ Công Thương với các doanh nghiệp bán lẻ vừa qua, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa cho biết, Bộ sẽ giao cho các Vụ Thị trường trong nước, Vụ Kế hoạch, Vụ Pháp chế... xây dựng văn bản pháp luật và chính sách phát triển hệ thống phân phối và bán lẻ; nghiên cứu chính sách, văn bản cho phép doanh nghiệp liên doanh với điều kiện doanh nghiệp Việt Nam nắm giữ 51% số vốn điều lệ trở lên; nghiên cứu về chính sách phát triển hệ thống logistic; nghiên cứu và đưa ra các biện pháp hưởng ứng thực hiện Chương trình người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam; chú ý đến công tác đào tạo nguồn cán bộ quản lý kinh doanh thương mại.

Bộ Công Thương cũng sẽ phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường để xây dựng quỹ đất cho các doanh nghiệp phân phối, bán lẻ; phối hợp cùng Tòa án Nhân dân Tối cao trong các vụ án về thương mại, xử lý nghiêm khắc các trường hợp phá vỡ hợp đồng; có chính sách mở rộng, có sự liên kết giữa sản xuất và phân phối để chống thao túng thị trường của doanh nghiệp nước ngoài; Bộ giao cơ quan quản lý thị trường kiểm soát chặt chẽ việc chống buôn lậu, hàng gian, hàng giả, gian lận thương mại; xem lại Nghị định về điều hành các mặt hàng thiết yếu...

Nguồn : Đắc Hanh - Báo Công thương