Sức đề kháng mong manh hậu M&A

tribecoViệc thương hiệu có bề dày như Tribeco tuyên bố giải thể, dù từng có cổ đông tiềm lực như Kinh Đô được xem là kết quả của một chiến lược sai lầm trong mua bán, sáp nhập (M&A).

Thương hiệu Tribeco của Công ty cổ phần nước giải khát Sài Gòn có tuổi đời 20 năm, hơn 10 năm ngự trị trong danh sách Hàng Việt Nam chất lượng cao, dẫn đầu thị trường trong phân khúc chủ lực của mình. Vì thế, việc Tribeco tuyên bố giải thể làm giới kinh doanh không khỏi ngỡ ngàng, xen lẫn nghi hoặc.

Từ năm 2005, thương vụ M&A với Tribeco được Công ty Kinh Đô tiến hành với rất nhiều kỳ vọng. Nhưng sau hơn 6 năm, các lãnh đạo Kinh Đô đã rút lui khỏi Hội đồng quản trị Tribeco. Báo cáo tài chính quý II mới đây của Kinh Đô cũng không còn thấy thể hiện các khoản đầu tư ở Tribeco. Như vậy, ít nhất về mặt cơ cấu vốn và quản trị, Kinh Đô và Tribeco đã “đường ai nấy đi”.

Trong khi đó, sau đại hội đồng cổ đông vào cuối tháng 6 vừa qua, cổ đông lớn nước ngoài Uni-President Việt Nam với tỷ lệ sở hữu 43,56% đã nắm giữ toàn bộ ghế ở Hội đồng quản trị Tribeco.

Khoan hãy xem xét khả năng Tribeco bị Uni-President thâu tóm, có thể nhận thấy, kết quả hiện tại của Tribeco là một kịch bản không quá khó hiểu. Bản thân Kinh Đô, khi đầu tư vào Tribeco, đã có kỳ vọng trở thành một tập đoàn đa ngành. Nếu phải đầu tư riêng vào kênh phân phối sản phẩm nước giải khát, thì chi phí sẽ rất cao, mà khả năng thành công chưa lấy gì làm đảm bảo. Do vậy, sở hữu hơn 35% cổ phần của Tribeco vào năm 2005 cũng là một bước để Kinh Đô nắm lấy kênh phân phối của Tribeco.

Thế nhưng, kỳ vọng của Kinh Đô lại không hoàn toàn thực tế. “Đó là một sai lầm về mặt chiến lược. Bởi vì, ngay thời điểm tiếp nhận Tribeco, Kinh Đô cũng có những vấn đề cần giải quyết. Những nhân sự cấp cao từ Kinh Đô đưa về Tribeco không đủ sức để đưa Công ty phát triển lên tầm cao mới”, ông Nguyễn Nam Trung, Giám đốc Công ty tư vấn và đào tạo SEG cho biết thêm.

Đến nay, việc nhượng lại vốn cho Tập đoàn Uni-President có nằm trong chiến lược của Kinh Đô hay không, thì ít nhất cũng là sự “thức tỉnh” của Kinh Đô, khi họ thấy bài toán đầu tư tại Tribeco không đem lại kết quả mong muốn.

“Đồng sàng dị mộng” là từ mà ông Nguyễn Hữu Tùng, Chủ tịch Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ, người vừa có thương vụ M&A đình đám với Fortis, bình luận về trường hợp của Tribeco.

“Chính các nhà tư vấn cũng có một phần lỗi trong chuyện này”, ông Tùng khẳng định. Theo ông, các nhà tư vấn đã nói không đúng thực trạng cho cả bên bán lẫn bên mua về tình hình doanh nghiệp.

Ông Đặng Xuân Minh, Tổng giám đốc Công ty AVM (chuyên tư vấn về M&A) nhận định, giai đoạn hậu M&A thực sự cần sự đồng thuận giữa các cổ đông lớn, tuân thủ chiến lược đầu tư và mục tiêu về con người, vốn, kế hoạch kinh doanh… Mặt khác, các ông chủ mới cần cam kết đi đến cùng với doanh nghiệp, cho dù có những khó khăn khách quan.

Chuyên gia tư vấn thương hiệu Đoàn Đình Hoàng cho rằng, các nhà quản trị, các ông chủ ở Việt Nam chưa ý thức đầy đủ về sở hữu. Do vậy, cách tự vệ trước những thương vụ thâu tóm là khá yếu ớt và khi sự vụ xảy ra thì gần như không có khả năng chống đỡ.

Một trong những nguyên nhân khiến thương vụ M&A thất bại, theo GS.TS Christopher Kummer, Chủ tịch Viện nghiên cứu mua bán-sáp nhập IMAA (Thụy Sỹ), là các kỳ vọng quá lớn, vượt xa thực tiễn. Nhiều doanh nghiệp không đánh giá đúng yếu tố này, khi đặt ra những mục tiêu quá cao cho thương vụ M&A.

Theo Đầu tư.