Tái cơ cấu VNPT = Giữ lấy hai nhà mạng

VNPTCâu chuyện tái cơ cấu VNPT đang còn phải chờ các cấp có thẩm quyền quyết định. Nhưng cũng đã đến lúc không thể tiếp tục trễ nải, vì Nghị định 25/NĐ-CP hướng dẫn một số điều của Luật Viễn thông có hiệu lực từ ngày 1/7/2011 quy định:

Một doanh nghiệp không thể sở hữu hai mạng di động, mà chỉ được phép sở hữu không quá 20% cổ phần tại mạng di động thứ hai. Chính tình huống này cộng thêm chủ trương thúc đẩy mạnh tái cấu trúc các tập đoàn nhà nước của Chính phủ từ năm 2012 đã buộc VNPT phải tái cấu trúc

Chỉ là câu chuyện của “hai anh em nhà VNPT”

Trước đây, VNPT đưa ra ba phương án tái cơ cấu: Thứ nhất là cổ phần hóa cả tập đoàn. Thứ hai là cổ phần hóa MobiFone. Thứ ba là sáp nhập MobiFone và VinaPhone.

Phương án thứ nhất, tính khả thi thấp. Vì sao? Vì từ năm 2005, Chính phủ đã có chủ trương cổ phần hóa MobiFone, nhưng đến nay đã 7 năm vẫn chưa đâu vào đâu. Thế thì để cổ phần hóa cả tập đoàn với vài chục công ty thành viên có khi phải mất cả... thế kỷ.

Từ thực tế này, dư luận đã không thấy bất ngờ khi gần đây VNPT trình lên Bộ Thông tin và Truyền thông phương án tái cơ cấu là sáp nhập MobiFone và VinaPhone.

Như vậy, việc tái cơ cấu VNPT chỉ còn là câu chuyện của hai mạng di động trên, thường được gọi là “hai anh em nhà VNPT”. Đây là hai trong số ba mạng di động lớn của Việt Nam hiện nay và cũng là hai trụ cột hùng mạnh nhất của VNPT.

Hay nói chính xác hơn, hai nhà mạng này là nhân tố chính tạo dựng nên sức mạnh của VNPT. VNPT mất đi một trong hai nhà mạng này, đặc biệt là MobiFone, thì danh hiệu “anh cả” trong làng viễn thông nước nhà cũng sẽ mất theo, thực lực và sức mạnh không còn...

Năm 2011, VinaPhone đạt hơn 28.000 tỷ đồng doanh thu, trong khi đó MobiFone đạt doanh thu phát sinh 43.698 tỷ đồng. Như vậy, tổng doanh thu của hai nhà mạng này chiếm khoảng 60% doanh thu của toàn Tập đoàn (120.800 tỷ đồng).

Tuy nhiên, chỉ riêng lợi nhuận trước thuế của MobiFone trong năm 2011 đã đạt 6.260 tỷ đồng, bằng 62,6% tổng lợi nhuận của VNPT. Nếu cộng thêm phần lợi nhuận của VinaPhone, thì hai “con gà đẻ trứng vàng” này chắc chắn chiếm gần hết lợi nhuận của cả Tập đoàn.

Đây là lý do vì sao từ năm 2005 tới nay VNPT vẫn cố giữ MobiFone, chậm cổ phần hóa. Và cũng từ thực tế này thúc đẩy VNPT tái cơ cấu theo hướng giữ cả hai nhà mạng để duy trì sức mạnh và bảo toàn vốn và lợi nhuận cho tương lai.

Giải quyết như thế nào?

Phương án sáp nhập MobiFone và VinaPhone đã được VNPT trình lên Bộ Thông tin và Truyền thông. Trách nhiệm của Bộ là sẽ xem xét và tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Tuy nhiên, phải thấy rằng, lúc này các phương án tái cơ cấu VNPT xoay đâu cũng đụng. Hai phương án một và hai, nếu không đụng về mặt tiến độ và thời gian thì cũng đụng đến quyền lợi của VNPT, nhưng xa hơn còn là đồng tiền của Nhà nước, của dân.

Riêng phương án thứ ba, giúp VNPT bảo toàn được quyền lợi mà tập đoàn này đã phải gầy dựng bao nhiêu năm mới có được, thì lại đụng Luật Cạnh tranh. Điều 18 Luật Cạnh tranh đã quy định: Cấm tập trung kinh tế nếu thị phần của hai doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế chiếm trên 50% thị trường liên quan.

Theo “Sách trắng Công nghệ thông tin - Truyền thông năm 2011” do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành, Viettel chiếm 36,72% thị phần, MobiFone chiếm 29,11% và VinaPhone chiếm 28,71% thị phần. Như vậy, thị phần của MobiFone và VinaPhone cộng lại sau khi sáp nhập sẽ lên đến 57,82%, vượt quá quy định đến 7,82%.

Năm 2009, Credit Suisse đã định giá MobiFone có giá trị tổng tài sản trên 2 tỷ USD. Trong bối cảnh hiện nay, để cổ phần hóa MobiFone đến 80%, với giá chào bán nếu chỉ khoảng 3.0, thì cũng cần đến ít nhất khoảng 5 tỷ USD, tức khoảng hơn 100.000 tỷ đồng. Nguồn vốn trên thị trường trong bối cảnh kinh tế đang khó khăn không dễ đáp ứng yêu cầu này.

Nhưng mặt khác, bán đi 80% cổ phần MobiFone, dù VNPT thu về được một số tiền khổng lồ, nhưng về sau sẽ mất đi một trụ cột với doanh thu và lợi nhuận khủng, và khả năng mất quyền quyết định tại nhà mạng mà mình chỉ còn chiếm có 20% cổ phần là điều rất dễ xảy ra. Khi đó, có thể các đại gia viễn thông toàn cầu sẽ liên kết lại để thao túng nắm quyền kiểm soát.

Nhưng không lẽ chấp nhận MobiFone và VinaPhone sáp nhập vi phạm Luật Cạnh tranh? Quả là không chỉ khó cho VNPT lúc này mà các cơ quan có thẩm quyền liên quan cũng đau đầu.

Vì bất cứ một quyết định nào liên quan tới vấn đề sáp nhập hay không sáp nhập MobiFone và VinaPhone đều đụng tới không chỉ đồng tiền của Nhà nước, mà có thể còn liên quan tới quyền lợi của quốc gia.

DIỆU TIÊN

Theo DNSG