Bánh đậu xanh: 2 năm cho không, 'ấm' chỗ đã mất phần

banhdauxanh276Phải mất 2 năm cho không, bánh đậu xanh Việt Nam mới bắt đầu có mặt tại Trung Quốc. Nhưng khi vừa ấm chỗ, người Trung Quốc đã làm nhái bán tràn ngập thị trường.

Hành trình sang Trung Quốc của bánh đậu xanh bắt đầu từ tháng 7.1998. Được tham dự hội chợ Asean do nhà nước Việt Nam tài trợ, một vài doanh nghiệp bánh đậu xanh của tỉnh Hải Dương đã rủ nhau cùng đi. Họ mang theo bánh để mời mọi người ăn thử.

Sau đó, một khách hàng Trung Quốc đã tới Hải Dương đề nghị được xem, học hỏi cách làm và đặt mua hàng của Công ty Cổ phần Bánh đậu xanh Rồng Vàng Quê Hương. “Giá trị lô hàng lúc đó chỉ 150 triệu đồng nhưng chúng tôi rất vui”, ông Vũ Thiên Hựu, Tổng Giám đốc Công ty, kể lại.

Đụng phải hàng nhái

Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang. Mới xuất khẩu được 1 năm thì Công ty phát hiện nhiều hộp bánh thương hiệu Quê Hương bị làm giả với chất lượng kém và bày bán tại Trung Quốc. Tìm hiểu mới biết chính khách hàng đã học cách làm bánh trong 1 năm rồi sau đó làm nhái. Quyết tâm đi kiện, sau mấy năm vất vả, Quê Hương cũng lấy lại được thương hiệu của mình.

Những năm sau đó, bánh đậu xanh đã trở thành món ăn được nhiều người dân Hoa Nam và Hoa Trung ưa thích. Sau Quê Hương, một số thương hiệu bánh đậu xanh khác của Việt Nam như Hoàng Long, Hòa An, Gia Bảo, Minh Ngọc cũng được xuất khẩu sang Trung Quốc. 2005 có thể nói là năm hoàng kim nhất của bánh đậu xanh, chỉ tính riêng kim ngạch xuất khẩu của Quê Hương đạt đã 80 tỉ đồng và kim ngạch xuất khẩu bánh đậu xanh của toàn tỉnh vào khoảng 150 tỉ đồng.

Đến nay, gần như 100% bánh đậu xanh Quê Hương đều được xuất sang Trung Quốc. Trung bình 1 ngày Công ty sản xuất được 1.400 thùng bánh, cứ sáng làm thì tối chở đi. Sáng hôm sau xe tới cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) giao hàng để kịp phân phối vào nội địa Trung Quốc. Ông Hựu cho biết, chỉ tính riêng thị trường này, Công ty đã không đủ hàng để xuất nên không còn thời gian để sản xuất bán trong nước.

Hiện nay bánh đậu xanh hương vị dừa, sôcôla, bánh dành cho người ăn kiêng tiếp tục được thương nhân Trung Quốc đặt hàng với số lượng lớn. Mục tiêu của Quê Hương là xuất khẩu 10.000 tấn và đạt giá trị 100 tỉ đồng trong năm nay.

Và... mất phần

Kế hoạch năm 2012 của Quê Hương là vậy, song trên thực tế, kim ngạch xuất khẩu bánh đậu xanh của Quê Hương đã giảm nhiều so với trước. Đến năm 2011, doanh thu xuất khẩu của Quê Hương chỉ còn khoảng 60 tỉ đồng. Ông Hựu cho biết, tính trượt giá từ 2005 đến nay, kim ngạch xuất khẩu của Công ty sang Trung Quốc thực tế chỉ còn khoảng 30 tỉ đồng. Hiện nay bánh đậu xanh do doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất với giá rẻ ngày càng nhiều nên bánh Việt Nam khó cạnh tranh tại thị trường này. Các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước 2 lựa chọn: bán sản phẩm chất lượng tốt giá cao hoặc hy sinh phần nào chất lượng để hạ giá.

Sau một thời gian bánh đậu xanh chất lượng cao không tiêu thụ được tại Trung Quốc, Quê Hương đã chấp nhận xuất khẩu với mức giá thấp và chất lượng cũng không được tốt như sản phẩm bán trong nước.

Ngược lại, Công ty Bánh đậu xanh Rồng Vàng Minh Ngọc hầu như đã rút khỏi Trung Quốc do không chấp nhận mức giá xuất khẩu quá thấp. Ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Giám đốc Minh Ngọc, cho biết giá doanh nghiệp Trung Quốc trả chỉ bằng 1/3 giá bán trong nước. Nếu chấp nhận mức giá đó, Công ty thua lỗ. Hiện nay Minh Ngọc chỉ xuất khẩu khi có yêu cầu của khách quen.

Nuôi hy vọng sẽ có ngày phát triển mạnh tại Trung Quốc nên năm 2008 Minh Ngọc đã nộp đơn kèm khoản phí 2.000 USD xin đăng ký độc quyền thương hiệu Minh Ngọc tại thị trường này. Tuy nhiên, thủ tục khó khăn nên Công ty đã không làm được. Sau gần 10 năm tham gia thị trường, hy vọng phát triển bánh đậu xanh tại Trung Quốc của Minh Ngọc hầu như đã không thực hiện được.

Trong khi đó, Công ty Gia Bảo lại nhắm đến bánh chất lượng cao. Năm 2010, doanh thu Công ty đã tăng trưởng 130%, đạt hơn 32 tỉ đồng. Tuy nhiên, từ năm 2011, doanh thu giảm dần, dù Công ty đã đăng ký độc quyền thương hiệu Gia Bảo tại Trung Quốc.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu bánh đậu xanh đã tính đến phương án quay về thị trường nội địa. Một số đơn vị chuyển hướng xuất khẩu sang Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan, Phần Lan, Anh nhưng chưa đạt hiệu quả. “Tôi đã nói với một khách hàng châu Âu là chỉ nên mua ít thôi, nhưng họ quyết định lấy 10 tấn bánh cho đầy container. Thời gian vận chuyển kéo dài cả tháng, cuối cùng thì bánh chưa bán hết đã hết hạn sử dụng”, ông Hùng, Công ty Minh Ngọc, cho biết.

Muốn bánh không hết hạn trước khi bán phải vận chuyển bằng máy bay, nhưng chi phí quá cao. Vận chuyển bằng đường bộ, đường thủy thì thời gian quá dài. Như vậy, đến nay bánh đậu xanh Việt Nam vẫn chỉ có cửa xuất sang Trung Quốc. Tuy nhiên, đường vào thị trường gần gũi này nay đã xa dần.

Theo Thanh Hương

NCĐT